Yataq xəstəsini necə geyindirmək olar: insultdan sonra zəif tərəfi qorumaq

Yataq xəstəsinin geyindirilməsi gündəlik qulluğun mühüm hissəsidir. Xüsusilə insultdan sonra bədənin bir tərəfində zəiflik olduqda qol və ayağın hərəkət etdirilməsi çətinləşə bilər. Geyimi dartaraq çıxarmaq, zəif qoldan tutub pasiyenti qaldırmaq və hərəkətləri tələsik etmək ağrı və zədələnmə riskini artırır.

Düzgün ardıcıllıq geyinmə prosesini asanlaşdırır: geyindirərkən əvvəl zəif tərəfdən başlayın, soyundurarkən isə əvvəl daha güclü tərəfi çıxarın. Bu qayda həm üst geyimə, həm də şalvara aiddir.

1. Əvvəlcə pasiyenti və lazım olan geyimləri hazırlayın

Nə edəcəyinizi pasiyentə qısa və aydın şəkildə izah edin. Geyim seçərkən onun istəyini nəzərə alın, ağrısı və yorğunluğu olub-olmadığını soruşun. Qapını örtün və bədənin yalnız geyindirilən hissəsini açıq saxlayaraq şəxsi məxfiliyini qoruyun.

Təmiz geyimləri istifadə ardıcıllığı ilə yaxınlıqda yerləşdirin. Düymə və fermuarları əvvəlcədən açın. Pasiyentə kömək etmək üçün lazım olan vasitələri əl altında saxlamaq prosesin yarımçıq qalmasının qarşısını alır.

2. Rahat və asan geyindirilən paltar seçin

Dar qolları, dar boyun hissəsi və çoxsaylı xırda düymələri olan geyimlər qulluğu çətinləşdirə bilər. Geniş biçimli, yumşaq və asan sürüşən parçalar daha rahat seçimdir.

Öndən açılan köynək və pijama üstləri, elastik belli şalvarlar və asan bağlanan geyimlər xüsusilə faydalıdır. Pasiyentin ehtiyacına görə yanlardan açılan uyğunlaşdırılmış geyimlərdən də istifadə edilə bilər. Geyim seçimi zəif qolu həddindən artıq hərəkət etdirmədən geyindirməyə imkan verməlidir.

3. Təhlükəsiz bədən vəziyyəti yaradın

Pasiyent təhlükəsiz otura bilirsə, geyindirilmənin bir hissəsi oturaq vəziyyətdə aparıla bilər. Gövdə və zəif qol uyğun şəkildə dəstəklənməlidir. Qolu yastıq üzərinə yerləşdirmək onun sallanmasının qarşısını almağa kömək edir.

Oturma tarazlığı zəifdirsə, pasiyenti yatağın kənarında dəstəksiz saxlamayın. Yataqda geyindirilmə zamanı ehtiyac olduqda tibb işçisinin öyrətdiyi üsulla bir tərəfdən digər tərəfə çevirmə tətbiq edilir. Pasiyent hərəkətə kömək edə bilmirsə, ikinci baxıcının və ya uyğun köməkçi vasitənin lazım olub-olmadığı əvvəlcədən müəyyənləşdirilməlidir.

4. Üst geyimi əvvəl zəif qola geyindirin

Öndən açılan köynək və ya pijama üstü üçün ümumi ardıcıllıq belədir:

• Geyimin bütün düymələrini açın və zəif qolun keçəcəyi qolu yığın.
• Pasiyentin zəif qolunu dəstəkləyərək əlini ehtiyatla qol dəliyinə yönəldin.
• Parçanı əlin, dirsəyin və qolun üzərindən yavaş-yavaş keçirin.
• Geyimi arxa tərəfə yerləşdirin. Lazımdırsa, pasiyentin vəziyyətini təhlükəsiz üsulla dəyişin.
• Daha güclü qolu digər qola keçirin.
• Geyimin arxasını və qoltuqaltı hissələrini düzəldib düymələri bağlayın.

Burada əsas məqam qolu dartmaq əvəzinə geyimi qolun üzərindən keçirməkdir. Pasiyent bacarırsa, daha güclü əli ilə kömək edə bilər.

5. Zəif çiyini və qolu qoruyun

İnsultdan sonra zəif qolda çiyin oynağının dəstəyi azala bilər. Buna görə pasiyenti əlindən, biləyindən və ya qolundan çəkərək oturtmaq və çevirmək olmaz.

Qol hərəkət etdirilərkən dəstəklənməli, bədənin yanında sallanmasına və ya altında qalmasına yol verilməməlidir. Geyindirmək üçün qolu zorla yuxarı qaldırmayın. Əl yumruq vəziyyətindədirsə və ya dirsək bükülüb qalırsa, barmaqları və oynağı güclə açmağa çalışmayın; uyğun üsulu reabilitasiya mütəxəssisindən öyrənin.

Ağrı yaranarsa, hərəkəti dayandırın. «Bir az da dartsaq keçər» yanaşması çiyin üçün təhlükəli ola bilər.

6. Şalvarı əvvəl zəif ayağa keçirin

Şalvar geyindirərkən də əvvəl zəif ayaqdan başlanır. Sonra daha güclü ayaq geyindirilir.

Yataqda ümumi ardıcıllıq belədir:

• Şalvarın bir ayağını yığaraq ayaq ucunun keçəcəyi hissəni hazırlayın.
• Zəif ayağı dəstəkləyərək parçanı ayaq ucundan yuxarı doğru keçirin.
• Eyni qayda ilə digər ayağı geyindirin.
• Şalvarı tədricən budlara qədər qaldırın.
• Təhlükəsiz çevrilmə mümkündürsə, pasiyenti növbə ilə yanlara çevirərək şalvarı omba üzərindən belədək yerləşdirin.
• Bel hissəsinin sıxmadığını və parçanın bükülmədiyini yoxlayın.

Bu üsul hər pasiyentə avtomatik uyğun deyil. Omba və onurğa əməliyyatından sonra hərəkət məhdudiyyəti varsa, yalnız müalicə komandasının göstərdiyi yerləşdirmə üsulundan istifadə edin.

7. Soyundurarkən ardıcıllığı dəyişin

Geyimi çıxararkən əvvəl daha güclü tərəfi azad edin. Bu, zəif tərəfdəki geyimi çıxarmaq üçün daha çox boşluq yaradır.

Düymələri açdıqdan sonra köynəyi əvvəl daha güclü qoldan çıxarın. Sonra zəif qolu dəstəkləyərək parçanı ehtiyatla sürüşdürün. Geyim ilişibsə, dartmayın; parçanın harada toplandığını yoxlayıb boşaldın.

8. Sonda rahatlığı və dərinin vəziyyətini yoxlayın

Geyindirilmə bitdikdən sonra pasiyentin kürəyinin, ombasının və qoltuqaltının altında qalın parça qatlarının qalmadığına baxın. Corab, bel rezini və digər hissələr dərini sıxmamalıdır.

Geyim dəyişmə zamanı dəridə yeni qızartı, sürtünmə izi və ya yara olub-olmadığını da yoxlamaq mümkündür. Xüsusilə hissiyyatı azalmış pasiyent narahatlığı hər zaman bildirə bilməz. Yeni dəri dəyişikliyi aşkar etdikdə qulluq üzrə tibb işçisinə məlumat verin.

Zəif qolu yenidən rahat, dəstəklənən vəziyyətə yerləşdirin. Pasiyentdən geyimin haradasa sıxıb-sıxmadığını və ağrı olub-olmadığını soruşun. Davam edən və ya yeni yaranmış çiyin ağrısını diqqətsiz qoymayın.

Yataq xəstəsini geyindirərkən məqsəd yalnız paltarı dəyişmək deyil. Pasiyentin rahatlığını, məxfiliyini və bacardığı qədər müstəqilliyini qorumaq da qulluğun bir hissəsidir. Ona vaxt verin, edə bildiyi hərəkətlərdə iştirakını təşviq edin və çətinlik yaranan mərhələlər üçün mütəxəssisdən praktik təlim alın.

Alliance Clinic: evdə baxım və tibbi xidmət

Yaxınınıza evdə peşəkar qulluq lazımdırsa, Alliance Clinic-in tibb bacısı, həkim və fizioterapevt xidmətlərindən istifadə edə bilərsiniz: baxım və reabilitasiya, evdə tibbi xidmət, insultdan sonra evdə baxım. Əlaqə: 050 310 07 88.

Seriyanın digər yazıları: ilk 48 saat, qulluqda 7 səhv, yataq yarasına qarşı döşək, təhlükəsiz qidalanma, geyindirmək, sadə hərəkətlər.

Məqalə ümumi qulluq məlumatıdır. Sınıq, yeni əməliyyat, güclü ağrı və ya ciddi oynaq sərtliyi olduqda geyindirmə üsulu fərdi olaraq seçilməlidir.