Yataq xəstəsinə qulluqda yol verilən 7 səhv və onların qarşısını almağın yolları

Yataq xəstəsinə qulluq yalnız yemək vermək, geyimini dəyişmək və dərmanlarını vaxtında çatdırmaqdan ibarət deyil. Bədən vəziyyəti, dərinin təmizliyi, təhlükəsiz hərəkət, qidalanma və pasiyentin vəziyyətindəki dəyişikliklərin izlənməsi də gündəlik qulluğun vacib hissələridir.

Qulluq edən ailə üzvləri çox vaxt bu işi xüsusi hazırlıq olmadan öyrənirlər. Məqsəd onları günahlandırmaq deyil, risk yaradan vərdişləri tanımaq və daha təhlükəsiz üsulları göstərməkdir. Aşağıdakı yeddi səhvə diqqət etmək evdə qulluğun daha düzgün təşkilinə kömək edə bilər.

1. «Havalı döşək varsa çevirməyə ehtiyac yoxdur» düşünmək

Yataq yarasına qarşı döşək təzyiqi bölüşdürməyə kömək edir, lakin pasiyentin mövqeyinin dəyişdirilməsini əvəz etmir. Eyni vəziyyətdə uzun müddət qalmaq dərinin və dərialtı toxumaların zədələnməsi riskini artırır.

Düzgün yanaşma: Tibb işçisi ilə fərdi mövqeləndirmə planı hazırlayın. Çevrilmə tezliyi pasiyentin hərəkət imkanına, dərisinin vəziyyətinə və istifadə olunan döşəyə uyğun seçilməlidir. Bütün xəstələrə eyni cədvəli avtomatik tətbiq etmək düzgün deyil.

Dərini gündəlik yoxlayın. Yeni rəng dəyişikliyi, qabarcıq və ya açıq yara gördükdə mütəxəssisə bildirin. Təzyiqə məruz qalmış və qızarmış nahiyəni «qan dövranı açılsın» deyə masaj etməyin.

2. Nəmliyi və ağız gigiyenasını ikinci plana keçirmək

Sidik, nəcis və tərlə uzunmüddətli təmas dərinin zədələnməsinə şərait yaradır. Yalnız çarşafı dəyişmək kifayət etmir; dərinin də təmizlənməsi və vəziyyətinin izlənməsi lazımdır.

Düzgün yanaşma: Çirklənmiş altlıq və geyimləri vaxtında dəyişin. Dərini yumşaq şəkildə təmizləyib sürtmədən qurulayın. Qoruyucu dəri vasitəsini pasiyentin ehtiyacına uyğun seçmək üçün tibb işçisindən məsləhət alın.

Ağız qulluğunu da unutmayın. Dişlər, dil və protezlər müntəzəm təmizlənməli, yeməkdən sonra ağızda qida qalıqları yoxlanmalıdır. Xüsusilə udma çətinliyi olan şəxslərdə ağız gigiyenası ağciyər infeksiyası riskinin azaldılmasında əhəmiyyətlidir.

3. Pasiyenti uzanıqlı, yuxulu və ya tələsik qidalandırmaq

Baş və gövdə düzgün dəstəklənmədikdə, pasiyent mürgülədikdə və ya yemək sürətlə verildikdə təhlükəsiz udma çətinləşə bilər. Qida və mayenin tənəffüs yollarına keçməsi aspirasiya adlanır.

Düzgün yanaşma: Ağızdan qidalanma zamanı, tibbi vəziyyəti imkan verirsə, pasiyenti mümkün qədər dik, təxminən 90 dərəcə oturdun. Başını neytral vəziyyətdə saxlayın. Yalnız kifayət qədər ayıq olduqda yemək verin, kiçik tikələrdən istifadə edin və hər tikənin udulmasını gözləyin.

Öskürək, yaş və qurultulu səs, nəfəs çətinliyi və ya ağızda qida toplanması yaranarsa, qidalandırmanı dayandırıb tibbi məsləhət alın. Öskürəyin olmaması da təhlükəsiz udmaya zəmanət vermir. Qida teksturası və mayenin qatılığı udma qiymətləndirməsinə əsasən müəyyənləşdirilməlidir.

4. Xəstəni qolundan çəkərək qaldırmaq və ya yataqda sürümək

Pasiyenti əlindən və qolundan dartmaq, xüsusilə insultdan sonra zəifləmiş çiyində zədələnmə yarada bilər. Təhlükəsiz üsul olmadan təkbaşına qaldırmaq baxıcının belinə də zərər verə bilər.

Düzgün yanaşma: Çevirmə və köçürmə üsulunu fizioterapevt, erqoterapevt və ya bu sahədə təlim keçmiş tibb işçisindən praktik öyrənin. Pasiyentin imkanına görə ikinci köməkçi, sürüşdürmə vasitəsi və ya qaldırıcı avadanlıq lazım ola bilər. Avadanlıq seçimi və istifadəsi də fərdi qiymətləndirməyə əsaslanmalıdır.

Zəif qolu hərəkət zamanı dəstəkləyin, onun sallanmasına və bədənin altında qalmasına yol verməyin. Ağrı və müqavimət yaranarsa, hərəkəti zorla davam etdirməyin.

5. Dərmanları özbaşına dəyişmək və bütün tabletləri əzmək

«Uda bilmir, hamısını əzib yeməyə qataq» yanaşması təhlükəli ola bilər. Bəzi dərmanların əzilməsi onların təsirini dəyişir; xüsusilə tədricən təsir göstərmək üçün hazırlanmış tabletlərdə dozanın sürətlə açığa çıxmasına səbəb ola bilər.

Düzgün yanaşma: Dərmanın adı, dozası və verilmə vaxtı göstərilən siyahı saxlayın. Verilən dərmanı qeyd edin ki, növbəti baxıcı eyni dozanı təkrar verməsin. Dozanı dəyişməzdən, tableti bölməzdən və ya kapsulu açmazdan əvvəl həkim və ya əczaçı ilə dəqiqləşdirin.

Udma çətinliyi varsa, uyğun dərman forması barədə məsləhət alın. Dərmanı pasiyentdən xəbərsiz yeməyə qatmaq və ya zorla vermək düzgün deyil.

6. Sidik kateterini lazımsız yerə ayırmaq və ya özbaşına yumaq

Kateterlə torba arasındakı birləşməni tez-tez açmaq qapalı sistemi pozur. Borunun bükülməsi və torbanın yanlış yerləşdirilməsi isə sidiyin axmasına mane ola bilər.

Düzgün yanaşma: Kateterə qulluqdan əvvəl və sonra əllərinizi yuyun. Sidik torbasını sidik kisəsindən aşağıda saxlayın, döşəməyə qoymayın və borunun sıxılmadığını yoxlayın. Torbanı boşaltmaq üçün sistemi ayırmaq əvəzinə onun kranından istifadə edin.

Kateterə özbaşına məhlul yeritməyin, onu çəkməyin və çıxarmayın. Sidik axmırsa, sadə xarici səbəbləri yoxladıqdan sonra problem davam edərsə tibb işçisi ilə əlaqə saxlayın.

7. Yeni əlamətləri «yataq xəstəsidir, normaldır» deyərək gözləmək

Yeni yaranmış ağrı, qızdırma, sidiyin azalması, qidalanmanın pisləşməsi və dəri yarası diqqət tələb edir. Xüsusilə qəfil çaşqınlıq və qeyri-adi yuxululuq yalnız yaşla və ya yorğunluqla izah edilməməlidir.

Düzgün yanaşma: Pasiyentin adi vəziyyətini tanıyın və dəyişiklikləri qeyd edin: nə vaxt başlayıb, nə qədər davam edib və hansı əlavə əlamətlər var? Bu məlumatlar həkimin qiymətləndirməsinə kömək edir.

Qəfil çaşqınlıq, ağır nəfəs darlığı, göyərmə və ya huşun azalması olduqda təcili yardım çağırın. Belə hallarda planlı evdə qulluq ziyarətini gözləmək olmaz. Bu əlamətlər ciddi xəstəlik göstəricisi ola bilər, lakin səbəbini yalnız tibbi qiymətləndirmə müəyyənləşdirir.

Gündəlik qulluğu bir neçə nəfər bölüşürsə, ortaq qeyd dəftəri faydalıdır. Dərmanların verilmə vaxtını, yemək və maye qəbulunu, mövqeləndirməni və yeni şikayətləri qısa şəkildə qeyd etmək məlumat itkisini azaldır.

Pasiyentin məxfiliyini qorumaq, görüləcək işi əvvəlcədən izah etmək və bacardığı hərəkətlərdə iştirakına imkan vermək də düzgün qulluğun bir hissəsidir. Ailə üzvləri çətinlik çəkdikləri prosedurları tibb işçisindən praktik öyrənməlidirlər.

Alliance Clinic: evdə baxım və tibbi xidmət

Yaxınınıza evdə peşəkar qulluq lazımdırsa, Alliance Clinic-in tibb bacısı, həkim və fizioterapevt xidmətlərindən istifadə edə bilərsiniz: baxım və reabilitasiya, evdə tibbi xidmət. Əlaqə: 050 310 07 88.

Seriyanın digər yazıları: ilk 48 saat, qulluqda 7 səhv, yataq yarasına qarşı döşək, təhlükəsiz qidalanma, geyindirmək, sadə hərəkətlər.

Məqalə ümumi maarifləndirmə məqsədi daşıyır. Qulluq planı pasiyentin diaqnozuna, hərəkət imkanına, udma qabiliyyətinə və müalicə göstərişlərinə uyğun hazırlanmalıdır.