Yataq yarasına qarşı döşək: necə seçilir və necə istifadə olunur

Yataq yarasına qarşı döşək uzun müddət yataqda qalan və hərəkət etməkdə çətinlik çəkən insanların qulluğunda mühüm vasitədir. Antidekubit döşək və ya təzyiqi bölüşdürən döşək adlandırılan bu avadanlıq bədənin müəyyən nahiyələrinə düşən yükü azaltmağa kömək edir. Lakin onun istifadəsi pasiyentin mövqeyinin dəyişdirilməsini, dərinin yoxlanmasını və gündəlik gigiyenik qulluğu əvəz etmir. Düzgün seçilmiş döşək fərdi qulluq planı ilə birlikdə istifadə olunmalıdır.

Yataq yarası nədir və kimlərdə yarana bilər

Yataq yarası, yaxud təzyiq yarası, uzunmüddətli təzyiq və toxumaların sürüşməsi nəticəsində dəridə və dərialtı toxumalarda yaranan zədələnmədir. Öz mövqeyini dəyişə bilməyən insanlarda bədənin eyni nahiyələri uzun müddət yük altında qalır.

Hərəkət məhdudluğu, hissiyyatın azalması, qan dövranı problemləri, dərinin kövrəkliyi və ağır xəstəliklər riski artıra bilər. Əməliyyatdan sonra uzun müddət yataqda qalan və əvvəllər təzyiq yarası olmuş pasiyentlər də diqqətlə izlənməlidir. Profilaktik tədbirlərə yara yarandıqdan sonra deyil, risk müəyyən edilən vaxt başlamaq lazımdır.

Yataq yarasına qarşı döşək necə işləyir

Bu döşəklərin əsas məqsədi bədən çəkisini daha geniş səthə bölüşdürmək və bəzi nahiyələrdə təzyiqin uzun müddət yüksək qalmasını azaltmaqdır. Müxtəlif modellər bunu fərqli üsullarla təmin edir.

Havalı döşəyin hər pasiyent üçün avtomatik olaraq ən yaxşı seçim olduğunu düşünmək düzgün deyil. NICE tövsiyələrində xüsusi tibbi köpük döşəklər mühüm yer tutur; mövcud yara zamanı təzyiqin bölüşdürülməsi yetərli olmadıqda dinamik sistemlər nəzərdən keçirilə bilər. Seçim klinik qiymətləndirməyə əsaslanmalıdır.

Döşək seçərkən nələr nəzərə alınmalıdır

Döşəyi yalnız qiymətinə və görünüşünə görə seçmək kifayət etmir. Pasiyentin ehtiyacları ilə yanaşı, avadanlığın texniki xüsusiyyətləri də yoxlanmalıdır:

• Pasiyent yataqda sərbəst çevrilə bilirmi?
• Mövcud yataq yarası və ya dəri zədələnməsi varmı?
• Pasiyentin çəkisi döşəyin icazə verilən istifadə həddinə uyğundurmu?
• Döşək çarpayının ölçüsünə və quruluşuna uyğundurmu?
• Dəri tez-tez nəmlənirmi və sidik-nəcis saxlaya bilməmə problemi varmı?
• Qulluq edən şəxs avadanlığı düzgün işlətməyi bilirmi?

Risk qiymətləndirilməsi döşəyin növünü, əlavə dəstək vasitələrini və qulluq planını müəyyənləşdirməyə kömək edir. Eyni modelin bütün pasiyentlərə uyğun olması gözlənilməməlidir.

Havalı döşəyin düzgün quraşdırılması

Quraşdırma konkret modelin istehsalçı təlimatına əsasən aparılmalıdır. Bəzi modellər mövcud döşəyin üzərinə qoyulur, digərləri isə əsas döşəyi əvəz edir. Bu fərq əvvəlcədən dəqiqləşdirilməlidir.

Hava borularının düzgün birləşdirilməsi, sıxılmaması və bükülməməsi vacibdir. Kompressorun işləməsi, seçilmiş rejim və xəbərdarlıq göstəriciləri yoxlanmalıdır. Təzyiq sazlaması pasiyentin ehtiyacına və cihazın təlimatına uyğun seçilməlidir; döşəyi sadəcə maksimum sərtliyə gətirmək düzgün yanaşma deyil.

Sistem xəta siqnalı verirsə və ya döşək nəzərəçarpacaq dərəcədə boşalırsa, bunu adi hal kimi qəbul etməyin. Təchizatçı və ya texniki xidmətlə əlaqə saxlayın, pasiyentin təhlükəsiz yerləşdirilməsi üçün qulluq mütəxəssisindən kömək alın.

Döşəyin üzərinə qalın örtük qoymaq olarmı

Havalı döşəyin üzərinə əlavə qalın döşəkçə, qatlanmış yorğan və çoxsaylı altlıq yerləşdirmək onun işinə mane ola bilər. Pasiyentlə döşək arasında olan materiallar təzyiqin bölüşdürülməsinə təsir edir.

Çarşaf və qoruyucu örtüklər cihazın təlimatına uyğun seçilməlidir. Nəmlikdən qorumaq üçün istifadə edilən vasitələrin də döşəklə uyğunluğu yoxlanmalıdır. Məqsəd yatağı təmiz saxlamaqla yanaşı, döşəyin nəzərdə tutulan funksiyasını qorumaqdır.

Xüsusi döşək varsa pasiyenti çevirmək lazımdırmı

Bəli. Təzyiqi bölüşdürən döşək istifadə olunsa da, pasiyentin mövqeyinin dəyişdirilməsi qulluq planının bir hissəsi olaraq qalır.

Çevrilmə tezliyi hərəkət imkanına, dərinin vəziyyətinə, istifadə olunan döşəyə və ümumi sağlamlıq durumuna görə fərdiləşdirilməlidir. Bütün pasiyentlər üçün eyni saat cədvəlini avtomatik tətbiq etmək əvəzinə, tibb işçisi ilə yazılı mövqeləndirmə planı hazırlanmalıdır. Dərinin vəziyyəti dəyişdikdə bu plan yenidən qiymətləndirilməlidir.

Gündəlik dəri qulluğu niyə vacibdir

Döşəyin olması dərinin gündəlik yoxlanmasına ehtiyacı aradan qaldırmır. Qulluq zamanı yeni rəng dəyişikliyi, ağrı, qabarcıq və ya açıq zədələnmə olub-olmadığına diqqət yetirilməlidir.

Dəri təmiz saxlanmalı, nəmləndikdə uyğun üsulla təmizlənib ehtiyatla qurudulmalıdır. Sidik və nəcis ilə təmasın uzanmasına yol verilməməlidir. Qoruyucu dəri vasitələri pasiyentin ehtiyacına və istifadə edilən gigiyena məhsullarına uyğun seçilməlidir. Dərinin vəziyyətini özü yoxlaya bilməyən pasiyentə baxıcı və ya tibb işçisi kömək etməlidir.

Döşəyin təmizlənməsi və texniki qulluğu

Müntəzəm qulluq yalnız döşəyin üstünü silməkdən ibarət deyil. Örtükdə yırtıq, aşınma, tikişlərdə açılma və mayenin daxilə keçməsi əlamətləri də yoxlanmalıdır.

Təmizləyici və dezinfeksiyaedici vasitələr istehsalçının göstərişinə uyğun seçilməlidir. Hər kimyəvi maddə hər örtük üçün uyğun deyil. Təmizləndikdən sonra səthin qurumasına imkan verilməli, zədələnmiş örtük və ya hava sızması aşkar edilərsə texniki xidmətə müraciət olunmalıdır. Başqa pasiyentə verilməzdən əvvəl avadanlığın uyğun qaydada təmizlənməsi və dezinfeksiyası xüsusilə vacibdir.

Yataq yarası artıq yaranıbsa döşək kifayətdirmi

Xeyr. Mövcud yataq yarası tibbi qiymətləndirmə tələb edir. Xüsusi döşək təzyiqi azaltmağa kömək etsə də, yaranın təmizlənməsi, uyğun sarğı, qidalanmanın qiymətləndirilməsi və lazım gəldikdə digər müalicələr ayrıca planlaşdırılmalıdır.

Yarada irin, ətrafında istilik və şişkinlik, qızdırma və ya güclənən ağrı varsa, gecikmədən tibbi yardım alın. Bu əlamətlərdə yalnız döşəyi dəyişməklə kifayətlənmək olmaz.

Evdə qulluq zamanı əsas yanaşma

Yataq yaralarının profilaktikası uyğun döşək, planlı mövqeləndirmə, dəriyə nəzarət, gigiyena və qidalanmanın birlikdə təşkil edilməsini tələb edir. Ailə üzvlərinin avadanlıqdan istifadəni öyrənməsi və dəyişiklikləri vaxtında tibb işçisinə bildirməsi bu prosesin mühüm hissəsidir. Düzgün qulluq riski azaltmağa kömək edir, lakin xüsusilə ağır xəstələrdə yaranın qarşısının tam alınmasına zəmanət vermir.

Yataq yarasına qarşı döşək alarkən və ya icarəyə götürərkən pasiyentin vəziyyətini bildirin, uyğun modelin seçilməsi və istifadənin öyrədilməsi barədə məlumat istəyin. Avadanlığın faydası onun gündəlik qulluq planına düzgün daxil edilməsindən asılıdır.

Alliance Clinic: evdə baxım və tibbi xidmət

Yaxınınıza evdə peşəkar qulluq lazımdırsa, Alliance Clinic-in tibb bacısı, həkim və fizioterapevt xidmətlərindən istifadə edə bilərsiniz: baxım və reabilitasiya, evdə tibbi xidmət, həmçinin antidekubit döşək və funksional çarpayı icarəsi. Əlaqə: 050 310 07 88.

Seriyanın digər yazıları: ilk 48 saat, qulluqda 7 səhv, yataq yarasına qarşı döşək, təhlükəsiz qidalanma, geyindirmək, sadə hərəkətlər.

Məqalə maarifləndirmə məqsədi daşıyır və fərdi tibbi qiymətləndirməni əvəz etmir.