LOR

Qulaq pərdəsinin deşilməsi: əlamətləri, sağalması və timpanoplastika

7 dəqiqəlik oxunuş

Qulaq pərdəsinin deşilməsi (tibbi adı perforasiya) pərdədə dəlik yaranmasıdır. Çox vaxt infeksiyadan və ya travmadan sonra baş verir. Təzə dəliklərin bir hissəsi bir neçə həftə ərzində özbaşına bağlanır. Uzun müddət açıq qalan, təkrar axıntı verən və ya eşitməni zəiflədən dəlikdə isə cərrahi bərpa müzakirə olunur: mirinqoplastika və ya timpanoplastika.

Bəzi insanlar dəliyi ilk dəfə telefonu bir qulaqdan digərinə keçirəndə hiss edir: səs birdən aydınlaşır. Başqalarını həkimə gətirən əsas şikayət isə suya girəndən sonra təkrarlanan qulaq axıntısıdır. Bu yazıda dəliyin necə qiymətləndirildiyini, hansı hallarda gözləmək, hansı hallarda əməliyyatı düşünmək lazım olduğunu izah edirik.

Qulaq pərdəsi niyə deşilir?

Qulaq pərdəsi xarici qulaq yolunu orta qulaqdan ayıran nazik qişadır. Səs dalğaları onu titrədir, titrəyiş isə orta qulaqdakı üç kiçik sümüyə (çəkic, zindan, üzəngi) ötürülür. Pərdədə dəlik yaranmasının əsas səbəbləri bunlardır:

  • orta qulaq iltihabı: arxada yığılan irin pərdəni deşə bilər (bax: qulaq infeksiyası);
  • travma: qulağa zərbə, şillə, qulaq yoluna pambıq çubuq və ya başqa alət salmaq;
  • təzyiqin kəskin dəyişməsi, məsələn partlayış səsi;
  • əvvəl taxılmış ventilyasiya borusu düşəndən sonra pərdənin tam bağlanmaması.

Qulaq pərdəsi deşiləndə hansı əlamətlər olur?

  • həmin qulaqda eşitmənin zəifləməsi, səsin boğuq gəlməsi;
  • qulaqdan axıntı, bəzən qanlı;
  • iltihabla yaranıbsa, əvvəl güclü ağrı, deşiləndən sonra ağrının qəfil azalması;
  • qulaqda küy;
  • suyla təmasdan sonra təkrarlanan axıntı (köhnə dəliklərdə).

Bəzən kiçik dəlik heç bir şikayət vermir və təsadüfən, başqa səbəbdən aparılan qulaq baxışında görünür.

Deşik öz-özünə bağlana bilərmi?

Bəli, bir çox təzə perforasiya özbaşına sağalır. Həkim nəzarət müddətini zədənin səbəbinə və qulağın vəziyyətinə görə seçir və növbəti baxışda sağalmanın gedişini birbaşa görür. Bu dövrdə bir neçə qaydaya əməl etmək lazımdır:

  • qulaq damcısını yalnız həkimlə dəqiqləşdirin: bəzi preparatlar açıq orta qulaq üçün uyğun deyil;
  • su ilə təmas (duş, hovuz, dəniz) barədə fərdi göstəriş alın;
  • burnu tutub üfürərək dəlikdən hava keçidini evdə yoxlamağa çalışmayın;
  • qulaq yoluna heç bir alət və ya pambıq çubuq salmayın.

Uzun müddət açıq qalan dəlikdə, təkrarlanan infeksiyada və ya "yaş qulaq" vəziyyətində cərrahi bərpa müzakirə edilir. Qərarda digər qulağın eşitməsi də nəzərə alınır.

Dəlik necə qiymətləndirilir?

LOR həkimi dəliyin yerini, ölçüsünü və pərdənin kənarı ilə əlaqəsini qiymətləndirir, orta qulağın görünən hissəsinə və axıntıya baxır. Ehtiyac olduqda mikroskop və ya endoskopla daha ətraflı baxış aparılır.

Audiometriya nə göstərir?

Audiometriyada müxtəlif tezliklərdə eşidilən ən zəif səslər ölçülür və nəticə audioqram qrafikində sağ və sol qulaq üçün ayrıca göstərilir. Qulaqlıqla verilən səs hava keçiriciliyini, sümük vasitəsilə verilən siqnal isə daxili qulağın işini qiymətləndirməyə kömək edir. Bu iki göstərici arasındakı fərq keçirici tipli eşitmə itkisinə işarə edir: səs pərdədə və ya sümükcüklərdə "ilişir". Daxili qulaq və ya eşitmə siniri ilə bağlı itki isə sensorinevral adlanır (ətraflı: eşitmə itkisi).

Bu bölgü əməliyyatdan gözləntini dəyişir. Eyni ölçüdə dəliyi olan iki insanın eşitməsi fərqli ola bilər, çünki sümükcüklərin və daxili qulağın vəziyyəti fərqlidir. Əvvəlki audioqramınız varsa, gətirin: dəyişikliyin istiqaməti görünür. Əməliyyatdan sonra müqayisə üçün ilkin nəticəni saxlayın.

Timpanometriya nəyə lazımdır?

Timpanometriya pərdənin və orta qulağın təzyiq dəyişməsinə reaksiyasını ölçür. Yastı əyri orta qulaqda maye, açıq ventilyasiya borusu və ya pərdə dəliyi ilə yarana bilər, ona görə cavab həmişə qulaq baxışı ilə birlikdə oxunur. Orta qulaqda maye toplanması ayrıca mövzudur: uşaqlarda orta qulaqda maye toplanması.

Mirinqoplastika nədir?

Mirinqoplastika qulaq pərdəsindəki dəliyin toxuma ilə örtülərək bağlanmasıdır. Məqsəd xarici qulaq yolu ilə orta qulaq arasındakı sərhədi yenidən yaratmaq, qulağı quru saxlamaq və səs ötürülməsinə kömək etməkdir.

Bərpa üçün adətən pasiyentin öz toxumasından istifadə olunur: fasiya (əzələ örtüyü) və ya qığırdaq. Giriş qulaq yolundan və ya qulaq ətrafında kiçik kəsiklə ola bilər; cərrah dəliyin yerini və əvvəlki əməliyyatları nəzərə alır. Hansı girişin planlaşdırıldığını əvvəlcədən soruşa bilərsiniz.

Timpanoplastika nədir və tipləri nə deməkdir?

Timpanoplastika pərdənin və lazım gəldikdə orta qulaqda səsi ötürən mexanizmin bərpasını əhatə edən daha geniş anlayışdır. Tarixi Wullstein təsnifatı bu əməliyyatları beş tipə (I-V) ayırır. Rəqəm xəstəliyin ağırlıq dərəcəsi deyil, cərrahın hansı qalan strukturlardan istifadə etdiyini göstərir:

  • I tip: sümükcük zənciri bütövdür, bərpa yalnız pərdəyə aiddir. Bu halda mirinqoplastika termini də işlədilir.
  • II tip: çəkic zədələnib, səs qalan zəncir vasitəsilə ötürülür.
  • III tip: qorunmuş və hərəkətli üzəngiyə səs ötürülməsi yaradılır.
  • IV tip: üzənginin üst hissəsi itirilib, daban lövhəsi hərəkətlidir.
  • V tip: tarixi fenestrasiya əməliyyatıdır, müasir praktikada nadir rast gəlinir.

Epikrizdə yalnız tip nömrəsi yazılıbsa, əməliyyat təsvirini də əldə edin: hansı sümükcüklərin qorunduğu, protez istifadə olunubsa onun növü orada göstərilir. Sonrakı həkim üçün dəyişmiş anatomiyanı bilmək vacibdir.

Eşitmə sümükcükləri zədələnibsə: ossikuloplastika

Bəzən pərdə bütöv görünsə də, problem sümükcük zəncirindədir: xroniki iltihab onların bir hissəsini zədələyə, travma isə aralarındakı əlaqəni poza bilər. Ossikuloplastika bu zəncirin bərpasıdır. Cərrah uyğun hallarda pasiyentin öz sümükcüyündən, digər hallarda kiçik protezdən istifadə edir. Sənəddə PORP qismən, TORP isə tam sümükcük protezini bildirir; "tam" sözü bütün qulağın dəyişdirilməsi demək deyil, yalnız bərpa olunan əlaqənin növünü göstərir.

Ossikuloplastika timpanoplastika ilə eyni seansda aparıla bilər. Qulaqda əvvəlcə xəstə toxumanın təmizlənməsi lazımdırsa (məsələn, xolesteatoma zamanı), eşitmə bərpası ikinci mərhələyə saxlanıla bilər.

Əməliyyatdan nə gözləmək olar?

Uğuru yalnız eşitmə ilə ölçmək tam düzgün deyil. Bir pasiyent üçün ən vacib nəticə qulağın quru qalması və suya girməkdən qorxmamaqdır, digəri üçün işdə danışığı rahat anlamaqdır. Bu məqsədləri qəbulda ayrıca bildirin. Nəzarətdə pərdənin bağlanması otoskopiya ilə, eşitmə isə audioqramla ayrı-ayrılıqda qiymətləndirilir.

Bərpa materialının tam bitişməməsi mümkündür; təkrar dəlik və ya davam edən eşitmə itkisi yenidən qiymətləndirilir. Eşitmə aparatı da bəzi keçirici itkilərdə alternativ seçimdir: aparat səsi gücləndirir, əməliyyat isə səsin mexaniki ötürülməsinə yönəlir.

Uşaqda və böyükdə qərarı nə dəyişir?

Uşağın bir qulaqda zəif eşitməsi sinifdə dərsə qoşulmasına təsir edə bilər. Valideyn uşağı sakit evdə görür, müəllim isə bir neçə uşağın eyni vaxtda danışdığı mühitdə. Hər iki müşahidə qərar üçün dəyərlidir. Böyüklər isə itkiyə vərdişlə uyğunlaşır: masada yaxşı eşidən qulağı ilə həmsöhbətə tərəf otururlar və bunu çox vaxt yalnız müayinədə xatırlayırlar. Qəbulda iş yerinizdə nəyi eşitməyin çətin olduğunu izah edin.

Uşaqlıqda boru taxılması kimi əvvəlki qulaq müdaxiləsi yeni planı dəyişə bilər, ona görə əlinizdəki epikrizi gətirin. Qarşı qulaqda aparat istifadə edirsinizsə, bunu da deyin: həkim ümumi eşitmə ehtiyatınızı daha düzgün qiymətləndirir.

Əməliyyatdan əvvəl cərrah və anestezioloqla nəyi danışmalı?

  • Prosedurun tam adını və tərəfini dəqiqləşdirin. İki qulaqda fərqli problem varsa, sənədlərdə bu fərq aydın görünməlidir.
  • Birgə müdaxilə planlaşdırılırsa, hər hissənin məqsədini soruşun; plan əməliyyat zamanı dəyişə bilərsə, mümkün səbəbləri əvvəlcədən danışın.
  • Əvvəlki əməliyyatda istifadə olunan protez barədə sənədi təqdim edin.
  • Əvvəlki anesteziya zamanı yaranmış problemi, dərman allergiyasını (preparat və reaksiya ilə) bildirin, daimi dərmanların siyahısını gətirin.
  • Qan durulaşdırıcını dayandırmaq və ya dəyişmək qərarını sizi müalicə edən həkimlə razılaşdırın.
  • Ac qalma saatlarını anesteziya komandasından yazılı alın. Uşağın həmin gün qızdırması və ya öskürəyi varsa, klinikaya xəbər verin.
  • Eşitmə aparatı istifadə edirsinizsə, onu nə vaxt çıxarmaq lazım olduğunu soruşun və personala hansı tərəfdən daha yaxşı eşitdiyinizi deyin.

Əməliyyatdan sonra qulluq

  • İlk günlərdə qulaq yolundakı tampon səsi boğuq edə bilər. Tamponu özünüz çıxarmayın.
  • Damcı təyin olunubsa, hansı qulağa və nə müddət istifadə olunacağını yazılı alın.
  • Duş, üzgüçülük, idman və təyyarə səfəri barədə tövsiyələri əməliyyatın növünə görə soruşun.
  • Qulaq yoluna pambıq çubuq salmayın.
  • Başgicəllənmə varsa, avtomobil idarə etməyin.

Hansı hallarda təcili müraciət etməli?

  • eşitmə bir neçə saat və ya gün ərzində qəfil zəifləyibsə, həmin gün həkimə müraciət edin;
  • güclü ağrı ilə yanaşı qulaq arxasında şişkinlik yaranıb və ya qulaq seyvanı önə itələnibsə;
  • üzün bir tərəfində qəfil sallanma və ya üz əzələlərində zəiflik varsa;
  • baş zədəsindən sonra qulaqdan qan gəlirsə və ya başgicəllənmə yaranıbsa;
  • əməliyyatdan sonra artan ağrı, yüksək hərarət, çoxalan axıntı və ya güclü qanaxma olarsa.

Tez verilən suallar

Qulaq pərdəsi deşilibsə, duş qəbul etmək olarmı?

Olar, lakin qulağa su girməməlidir. Qulağı necə qoruyacağınızı həkimdən soruşun. Üzgüçülüyə qayıtmaq üçün icazəni nəzarət baxışında alın.

Mirinqoplastika ilə timpanoplastika eyni əməliyyatdır?

Yalnız pərdə bərpa olunursa, bu mirinqoplastikadır və I tip timpanoplastika da adlanır. Sümükcük zəncirinə də müdaxilə edilirsə, daha geniş timpanoplastika və ya ossikuloplastika aparılır.

Əməliyyatdan sonra eşitmə nə vaxt yoxlanır?

Tampon və şişkinlik çəkildikdən sonra. Uyğun tarixi cərrah bildirir; ilk günlərdəki boğuq səs yekun nəticə deyil.

Qəbula hazırlıq

Qəbula əvvəlki audioqramları, qulaq əməliyyatlarının epikrizini və istifadə etdiyiniz damcıların adlarını gətirin. Şikayətin nə vaxt başladığını və axıntının sudan sonra artıb-artmadığını qeyd edin. Qulaq pərdəsinin vəziyyətini və müalicə yolunu qulaq-burun-boğaz həkimi müayinədən sonra müəyyənləşdirir. Qəbul üçün: 050 310 07 88.

Mənbələr

Bu yazı məlumat xarakterlidir və həkim müayinəsini əvəz etmir.

Oxşar məqalələr