Diş çəkildikdən sonra nə etməli: qanama, yaraya qulluq və sağalma müddəti
Alliance Dental ilə uşaqlar və böyüklər üçün məlumat
Diş çəkilməsi dişin çənədəki yuvasından çıxarılması prosedurudur və qərar dişin saxlanma imkanları qiymətləndirildikdən sonra verilir. Çəkilmədən sonra yaranan qan laxtasının qorunması, düzgün ağız gigiyenası və həkimin fərdi göstərişlərinə əməl olunması sağalma üçün vacibdir. [1]
Diş hansı hallarda çəkilir
Bərpası mümkün olmayan kariyes və ya sınıq, ağır periodontal zədələnmə və problem yaradan bəzi ağıl dişləri çəkilməyə göstəriş ola bilər. Bəzi hallarda ortodontik müalicə planı çərçivəsində də diş çəkilməsi nəzərdən keçirilir; ağrının olması isə özlüyündə dişin mütləq çəkilməli olduğunu göstərmir. [1]
Müayinə və prosedura hazırlıq
Stomatoloq şikayətləri, dişin və ətraf toxumaların vəziyyətini qiymətləndirir, ehtiyac olduqda rentgen görüntüsü ilə kökləri və yaxın anatomik strukturları araşdırır. Qəbul etdiyiniz dərmanlar, qanaxma problemi, allergiya, hamiləlik və yanaşı xəstəliklər barədə həkimə əvvəlcədən məlumat verin. Qan durulaşdırıcı dərmanları, o cümlədən həkim tərəfindən təyin edilmiş aspirini özbaşına dayandırmayın; dəyişiklik zəruridirsə, bunu müalicə edən həkimlər planlaşdırmalıdır. [1, 2]
Diş çəkilməsi necə aparılır
Sadə çəkilmədə diş adətən yerli keyitmə altında çıxarılır, cərrahi çəkilmədə isə diş ətində kəsik, dişin hissələrə ayrılması və ya tikiş lazım gələ bilər. Prosedur zamanı təzyiq hiss edilə bilər, lakin kəskin ağrı hiss etdikdə bunu dərhal həkimə bildirmək lazımdır. Sedasiya və ya ümumi anesteziya planlaşdırılıbsa, qida qəbulu, müşayiətçi və sonrakı nəzarətlə bağlı ayrıca verilən göstərişlərə əməl edilməlidir. [1, 3]
İlk 24 saatda qan laxtasını qorumaq
Çəkilmiş dişin yerində yaranan qan laxtası sağalma prosesinin başlanğıcıdır, buna görə yaranı dil və ya barmaqla yoxlamayın. İlk 24 saat ağzı yaxalamaqdan, güclə tüpürməkdən və sorucu çöp ilə içməkdən çəkinin, həmin gün ağır fiziki fəaliyyət etməyin. Siqaret və elektron siqaret sağalmanı çətinləşdirə bildiyindən onlardan uzaq durun, ilk 24 saat alkoqol qəbul etməyin və daha uzun məhdudiyyət verilərsə ona əməl edin. [3, 4]
Qanama olduqda nə etmək lazımdır
Az miqdarda qanla rənglənmiş tüpürcək ola bilər, lakin davamlı parlaq qırmızı qan axması qiymətləndirilməlidir. Yetkin şəxsdə aktiv qanama olarsa, oturaq vəziyyətdə təmiz, azca nəmləndirilmiş tənzif tamponunu yaranın üzərinə qoyub 30 dəqiqə fasiləsiz dişləyərək təzyiq göstərin. Qanama dayanmazsa təzyiqi təkrarlayın və stomatoloqla təcili əlaqə saxlayın; güclü qanaxma və ya halsızlıq olduqda gözləmədən tibbi yardım alın. [4]
Qidalanma və ağız gigiyenası
Keylik davam edərkən dodaq və yanağı dişləməmək, yanıqdan qorunmaq üçün çeynəmədən və isti qida və içkilərdən çəkinin. Həkimin icazə verdiyi vaxtdan yumşaq, ilıq və ya sərin qidalar seçin, imkan daxilində digər tərəflə çeynəyin. İlk 24 saatdan sonra həkimin tövsiyəsinə uyğun ilıq duzlu su ilə yüngül yaxalamağa başlamaq və yara nahiyəsinə toxunmadan dişləri ehtiyatla təmizləmək olar. [3]
Ağrı şişkinlik və dərman istifadəsi
Xüsusilə cərrahi çəkilmədən sonra ilk iki–üç gündə ağrı və şişkinlik daha nəzərəçarpan ola bilər, sonrakı günlərdə isə tədricən azalması gözlənilir. Ağrıkəsici seçimi yaşa, yanaşı xəstəliklərə və digər dərmanlara uyğun olmalıdır; həkimin və ya preparatın təlimatındakı dozanı aşmayın. Antibiotik hər diş çəkilməsindən sonra lazım deyil və yalnız həkim göstərişi ilə qəbul edilməlidir. [3, 4]
Quru yuva və təcili müraciət əlamətləri
Çəkilmədən təxminən 3–5 gün sonra başlayan və ya güclənən ağrı, pis dad və qoxu qan laxtasının itməsi ilə əlaqəli quru yuvanın əlaməti ola bilər və stomatoloji baxış tələb edir. Qızdırma, irin və getdikcə artan şişkinlik olduqda həmin gün həkimlə əlaqə saxlayın; nəfəsalma və ya udma çətinliyi yaranarsa təcili tibbi yardım alın. [1, 5]
Uşaqlarda diş çəkilməsindən sonra qulluq
Keylik keçənədək uşağın dodağını, yanağını və dilini dişləməməsinə nəzarət edin, çünki uşaq bu nahiyələri hiss etmədən zədələyə bilər. Tənzif yalnız həkimin göstərişi və böyüyün nəzarəti ilə istifadə edilməli, uşaq ağzında tamponla yatmamalıdır. Duzlu su ilə yaxalama yalnız məhlulu təhlükəsiz şəkildə tüpürə bilən uşaqlarda və stomatoloqun məsləhəti ilə tətbiq olunmalıdır. [6, 7]
Qiymət və sonrakı müalicə planı
Diş çəkilməsinin qiyməti dişin yerləşməsindən, sadə və ya cərrahi müdaxilə tələb etməsindən, görüntüləmə və anesteziya ehtiyacından asılıdır. Daimi diş çəkildikdən sonra boşluğun bərpasına ehtiyac və uyğun vaxt ayrıca qiymətləndirilir; süd dişi erkən itirildikdə isə yer saxlayıcıya ehtiyac fərdi müəyyənləşdirilir. [1, 8]
Diş çəkilməsi və çəkilmədən sonrakı qulluq barədə fərdi qiymətləndirmə üçün Alliance Dental-a müraciət edərək stomatoloji qəbul haqqında məlumat ala bilərsiniz.
Əlaqəli mövzular
Alliance Dental Estetik Klinik: Bakı, Abbas Səhhət küçəsi 59/61. Müayinəyə yazılmaq üçün onlayn randevu götürə bilərsiniz.
Mənbələr
- Gloucestershire Hospitals, Advice for patients having a tooth removed
- Royal Devon, Advice on managing post extraction bleeding
- Guy’s and St Thomas’, Dental surgery and recovery
- UCLH, Dental extractions post operative instructions
- East Sussex Healthcare, Dry Socket
- AAPD, Postoperative Instructions for Extractions and Oral Surgery
- University Hospitals Sussex, Care for your child after extractions
- AAPD, Management Considerations for Pediatric Oral Surgery
