Ağıl dişinin çıxarılması: nə vaxt lazımdır, necə aparılır və sonrakı qulluq
Alliance Dental ilə ağıl dişləri haqqında məlumat
Ağıl dişləri diş sırasının ən arxasında yerləşən üçüncü böyük azı dişləridir və adətən yeniyetməlik dövrünün sonlarında və ya gənc yaşlarda çıxmağa başlayır. Ağıl dişinin müayinəsi onun düzgün çıxıb-çıxmadığını, qonşu dişlərə təsirini və müalicəyə ehtiyac olub-olmadığını müəyyənləşdirməyə kömək edir. [1]
Hər ağıl dişi çıxarılmalıdırmı
Sağlam, düzgün yerləşən və problem yaratmayan ağıl dişinin çıxarılması həmişə lazım deyil. Diş əti və ya sümük daxilində qalmış dişdə də xəstəlik aşkarlanmayıbsa, çıxarılmanın fayda və riskləri fərdi qiymətləndirilərək müşahidə seçilə bilər. Müşahidə dişi nəzarətsiz buraxmaq deyil; həkimin müəyyən etdiyi intervallarla müayinə və ehtiyac olduqda görüntüləmə aparılır. [1, 2]
Hansı əlamətlər müayinə tələb edir
Ağıl dişi nahiyəsində ağrı, diş ətinin şişməsi, qida yığılması, pis dad və ağzı açmaqda çətinlik stomatoloji müayinə üçün səbəbdir. Qismən çıxmış dişin üzərində qalan diş əti altında yaranan iltihab perikoronit adlanır və təkrarlana bilər. Təkrarlanan infeksiya, bərpası mümkün olmayan kariyes, qonşu dişin zədələnməsi və kista kimi dəyişikliklər çıxarılmanın müzakirəsinə əsas yarada bilər. [1, 3]
Ağıl dişinin müayinəsi necə aparılır
Stomatoloq ağrının mənbəyini, dişin çıxma istiqamətini, ətraf diş ətini, qonşu dişi və ağız gigiyenasını qiymətləndirir. Göstərişə uyğun rentgen, çox vaxt panoramik görüntü, dişin vəziyyətini və köklərin yaxın strukturlarla əlaqəsini araşdırmağa kömək edir. Adi görüntü mühüm anatomik əlaqəni aydınlaşdırmırsa və əlavə məlumat müalicə qərarını dəyişəcəksə, 3D görüntüləmə, CBCT, seçilə bilər; bu müayinə hər pasiyentə rutin lazım deyil. [2, 3]
Çıxarılma və keyitmə
Tam çıxmış ağıl dişi bəzən sadə çəkilmə ilə çıxarıla bilər, sümükdə və ya diş əti altında qalmış diş isə cərrahi müdaxilə tələb edə bilər. Cərrahi çıxarılmada diş ətində kiçik kəsik açılması, ətraf sümüyün bir hissəsinin götürülməsi, dişin hissələrə ayrılması və tikiş qoyulması lazım gələ bilər. Prosedur adətən yerli keyitmə altında aparılır, sedasiya və ya ümumi anesteziyaya ehtiyac isə müdaxilənin mürəkkəbliyi və pasiyentin vəziyyətinə görə müəyyənləşdirilir. Qəbul etdiyiniz dərmanları və yanaşı xəstəliklərinizi həkimə bildirin, qan durulaşdırıcı dərmanları özbaşına dayandırmayın. [3, 4, 5]
Sinirə yaxın ağıl dişi və koronektomiya
Alt ağıl dişinin kökləri hissiyyatı təmin edən sinirə yaxın olduqda dodaq, çənə və ya dildə keylik riski əvvəlcədən qiymətləndirilir. Bu hissiyyat dəyişikliyi çox vaxt müvəqqəti olsa da, bəzi hallarda uzunmüddətli və ya qalıcı ola bilər. Seçilmiş hallarda sinir zədələnməsi riskini azaltmaq üçün dişin yalnız tac hissəsinin çıxarıldığı və köklərin saxlandığı koronektomiya nəzərdən keçirilə bilər. Koronektomiya hər diş üçün uyğun deyil və saxlanılan köklərin sonradan nəzarətə, bəzən isə əlavə müdaxiləyə ehtiyacı ola bilər. [2, 6]
Ağıl dişi çıxarıldıqdan sonra qulluq
İlk 24 saat qan laxtasını qorumaq üçün ağzı yaxalamamaq, güclə tüpürməmək, sorucu çöp istifadə etməmək və yaranı dil və ya barmaqla qıcıqlandırmamaq lazımdır. Keylik keçənədək çeynəmədən və isti qidalardan çəkinin, sonra yumşaq qidalar seçin, siqaret və elektron siqaretdən uzaq durun və həkimin fiziki fəaliyyətlə bağlı göstərişlərinə əməl edin. İlk 24 saatdan sonra yaranı zədələmədən ağız gigiyenasını davam etdirmək və həkimin tövsiyəsinə uyğun yüngül duzlu su yaxalamaları etmək olar. Ağrıkəsici fərdi vəziyyətə uyğun seçilməlidir, antibiotik isə hər çıxarılmadan sonra lazım deyil və yalnız həkim göstərişi ilə qəbul olunmalıdır. [4, 7]
Sağalma və həkimə təkrar müraciət
Cərrahi çıxarılmadan sonra ağrı, şişkinlik və ağız açılmasında məhdudluq ilk günlərdə daha nəzərəçarpan ola bilər və sonrakı günlərdə tədricən azalması gözlənilir. Bir neçə gün sonra güclənən ağrı quru yuva ilə əlaqəli ola bilər; dayanmayan qanama, qızdırma, artan şişkinlik və ya davam edən keylikdə stomatoloqla əlaqə saxlayın. Nəfəsalma və ya udma çətinliyi yaranarsa təcili tibbi yardım alın. [1, 4, 8]
Yeniyetmələrdə yanaşma və qiymət
Yeniyetmələrdə ağıl dişinin çıxarılması qərarı yalnız yaşa görə verilmir; dişin inkişafı, xəstəlik əlamətləri və qonşu strukturlarla əlaqəsi nəzərə alınır. Qiymət dişin yerləşməsinə, müdaxilənin mürəkkəbliyinə, görüntüləmə və anesteziya ehtiyacına görə dəyişə bilər. Ağıl dişinizlə bağlı ağrı və ya narahatlıq varsa, Alliance Dental-a müraciət edərək stomatoloji müayinə və fərdi müalicə planı barədə məlumat ala bilərsiniz.
Əlaqəli mövzular
Alliance Dental Estetik Klinik: Bakı, Abbas Səhhət küçəsi 59/61. Müayinəyə yazılmaq üçün onlayn randevu götürə bilərsiniz.
Mənbələr
- NHS, Wisdom tooth removal
- Leeds Teaching Hospitals, Wisdom teeth
- Cambridge University Hospitals, Surgical removal of impacted wisdom teeth
- UCLH, Dental extractions post operative instructions
- Royal Devon, Advice on managing post extraction bleeding
- BAOMS, Coronectomy
- AAPD, Postoperative Instructions for Extractions and Oral Surgery
- NHS, Dental abscess
