Uşaqlarda sünnət: hansı yaşda edilir, necə aparılır və sonra qulluq necə olmalıdır

2 noyabr 20269 dəqiqəlik oxunuş

Uşaqlarda sünnət bir çox ailənin həm tibbi, həm də dini və mədəni baxımdan maraqlandığı mövzudur. Valideynlər adətən eyni sualları verir: uşağı neçə yaşında sünnət etdirmək daha doğrudur, əməliyyat ağrılıdırmı, necə aparılır, «lazer sünnət» nə deməkdir və uşaq neçə günə sağalır?

Bu yazıda həmin sualları ardıcıllıqla cavablandırırıq. Məqsəd valideynin məlumatlı qərar verməsinə kömək etməkdir: sünnət kiçik cərrahi müdaxilədir, amma hər əməliyyat kimi əvvəlcədən qiymətləndirmə, düzgün anesteziya və sonrakı nəzarət tələb edir.

Sünnət nədir?

Sünnət (tibbi adı ilə sirkumsiziya) penis başını örtən dərinin, yəni sünnət dərisinin (prepusium) cərrahi yolla çıxarılmasıdır. Prosedur tibbi göstərişlə, eləcə də ailənin dini və mədəni seçimi əsasında aparıla bilər.

Kiçik həcmli əməliyyat sayılsa da, sünnətin də riskləri var. Buna görə o, tibbi şəraitdə, ixtisaslı həkim tərəfindən, uyğun ağrıkəsici və anesteziya təminatı ilə aparılmalıdır.

Sünnət zamanı hansı toxuma götürülür?

Prosedurun necə aparıldığını anlamaq üçün əsas anatomik strukturları bilmək faydalıdır:

Penis başı (glans): penisin uc hissəsi, sinir ucları ilə zəngin həssas strukturdur.
Sünnət dərisi (prepusium): penis başını örtən dəri qatıdır; daxili səthi selikli qişaya bənzəyir.
Sidik kanalının xarici dəliyi (meatus): sidiyin xaric olduğu çıxış.
Frenulum (yüyən): sünnət dərisinin alt səthini penis başına birləşdirən nazik qat.
Penis gövdəsi: damarlar, sinirlər və erektil toxumadan ibarət əsas hissə.

Sünnət zamanı müdaxilə yalnız sünnət dərisinə edilir. Penis başının, sidik kanalı çıxışının, damar və sinirlərin qorunması cərrahi təhlükəsizliyin əsasıdır.

Sünnət dərisi nə işə yarayır və nə vaxt açılır?

Sünnət dərisi normal anatomiyanın bir hissəsidir: penis başını sürtünmədən və mexaniki təsirlərdən qoruyur, həssas sinir uclarına malikdir və dərinin hərəkətliliyində iştirak edir.

Yeni doğulmuş oğlan uşaqlarında sünnət dərisinin penis başına bitişik olması və geri çəkilməməsi çox vaxt normaldır. Uşaq böyüdükcə dəri penis başından tədricən ayrılır. Bəzi uşaqlarda bu, erkən yaşda, bəzilərində isə yeniyetməlik dövründə tamamlanır.

Kiçik uşaqda sünnət dərisinin açılmaması özlüyündə xəstəlik və ya təcili əməliyyat göstərişi deyil. Sünnət dərisini zorla geri çəkməyin: bu, zədələnməyə və çapıqlaşmaya səbəb ola bilər.

Sünnət niyə edilir?

Tibbi göstərişlər

Bəzi uşaqlarda sünnət dərisinin patoloji daralması, təkrarlanan iltihablar və digər müəyyən vəziyyətlər cərrahi müalicə tələb edə bilər.

Dini və mədəni səbəblər

Bir çox ailədə sünnət dini və mədəni ənənənin tərkib hissəsidir. Belə hallarda prosedurun tibbi baxımdan zəruri olub-olmaması ilə ailənin seçimi bir-birindən ayrı qiymətləndirilir.

Profilaktik mülahizələr

Tədqiqatlarda sünnətin körpə oğlanlarda sidik yolu infeksiyası riskini azaltdığı göstərilib. Amma riskin azalması sünnətin hər uşaq üçün tibbi zərurət olduğu və ya xəstəliklərdən tam qoruduğu demək deyil. Sünnət olunmamış uşaqlarda da düzgün gigiyena ilə sağlamlıq qorunur.

Fimoz nədir və nə vaxt sünnət lazım olur?

Fimoz sünnət dərisinin dar olması və penis başı üzərindən geri çəkilə bilməməsidir. Burada iki vəziyyəti ayırmaq vacibdir.

Fizioloji fimoz: kiçik uşaqlarda dərinin geri çəkilməməsi əksər hallarda normal inkişaf mərhələsidir. Ağrı, təkrarlanan infeksiya və ya sidik ifrazında problem yoxdursa, müdaxilə tələb olunmaya bilər.

Patoloji fimoz: sünnət dərisində çapıqlaşma, ağrılı daralma və ya təkrarlanan iltihab olduqda qiymətləndirilir. Həkim əvvəlcə qeyri-cərrahi variantları nəzərdən keçirə bilər; məsələn, bəzi simptomatik hallarda həkim təyinatı ilə yerli kortikosteroid məlhəmi istifadə olunur. Müalicəyə cavab verməyən patoloji fimozda və bəzi çapıqlaşdırıcı xəstəliklərdə sünnət tövsiyə edilə bilər.

Yəni hər fimoz birbaşa əməliyyat demək deyil.

Təkrarlanan iltihablarda sünnət lazımdırmı?

Penis başının iltihabı balanit, sünnət dərisinin iltihabı postit, ikisi birlikdə isə balanopostit adlanır. Qızartı, şişkinlik, ağrı və narahatlıq ilə özünü göstərir.

Təkrarlanan və ağır iltihablarda sünnət müalicə variantlarından biri kimi qiymətləndirilə bilər. Amma bir dəfə olan qızartı və ya qaşınma sünnət üçün göstəriş deyil: əvvəlcə səbəb tapılmalı və uyğun müalicə seçilməlidir.

Sünnətin mümkün faydaları

patoloji daralmış sünnət dərisinin aradan qaldırılması;
bəzi uşaqlarda təkrarlanan iltihabların qarşısının alınması;
sidik yollarının müəyyən anadangəlmə anomaliyası olan, infeksiya riski yüksək körpələrdə sidik yolu infeksiyası riskinin azaldılması;
bəzi ailələr üçün gigiyenanın asanlaşması.

Bununla belə, sünnət bütün infeksiyaların qarşısını alan və ya hər oğlan uşağına mütləq lazım olan prosedur deyil. Qərar gözlənilən faydalar və mümkün risklər birlikdə müzakirə olunduqdan sonra verilməlidir.

Uşağı neçə yaşında sünnət etdirmək olar?

Tibbi baxımdan bütün uşaqlar üçün vahid, məcburi sünnət yaşı yoxdur. Sünnət müxtəlif yaşlarda aparıla bilər; yanaşma uşağın sağlamlığından, yaşından, tibbi göstərişdən və anesteziya ehtiyacından asılıdır.

Yeni doğulmuş dövründə

Sağlam və stabil yeni doğulmuş körpədə uyğun qiymətləndirmədən sonra sünnət aparıla bilər. Bu dövrdə yerli anesteziya üsullarından istifadə olunur. Vaxtından əvvəl doğulma, ciddi xəstəlik, qanaxma riski və ya anatomik anomaliya olduqda sünnət təxirə salınır.

Körpəlik dövründə

Bir neçə aylıq uşaqlarda da sünnət mümkündür. Anesteziya üsulu və əməliyyat şəraiti yaşa və sağlamlıq vəziyyətinə görə seçilir.

Məktəbəqədər yaşda

Bu yaşda uşaq proseduru dərk edə və narahatlıq yaşaya bilər. Onunla yaşına uyğun, qorxutmadan danışmaq və ağrının yaxşı idarə olunmasını təmin etmək vacibdir.

Məktəb yaşında və yeniyetməlikdə

Böyük uşaqlarda da sünnət aparılır. Burada uşağın öz fikri, şəxsi rahatlığı və psixoloji hazırlığı da nəzərə alınmalıdır.

Qısası: «mütləq 2 yaşında», «yalnız 5 yaşından sonra» və ya «mütləq 7 yaşında» kimi hamıya aid qayda yoxdur. Doğru yanaşma uşağın cərrahi müayinədən keçməsi və ailənin fərdi məlumatlandırılmasıdır.

Sünnətdən əvvəl hansı müayinələr aparılır?

Həkim uşağın ümumi sağlamlığını, keçirdiyi xəstəlikləri və qəbul etdiyi dərmanları öyrənir. Qanaxma pozğunluğu, ailədə qanaxma xəstəliyinin olması, allergiya və əvvəlki narkozla bağlı problemlər xüsusi diqqət tələb edir.

Penisin anatomiyası qiymətləndirilir: sidik kanalı dəliyinin normal yerdə olub-olmadığı və anadangəlmə fərqliliklər yoxlanılır. Bütün uşaqlara eyni analizlər tələb olunmur: laborator müayinələr klinik göstərişə və anesteziya planına görə seçilir.

Hansı hallarda sünnət təxirə salınır?

Bəzi vəziyyətlərdə adi sünnət uyğun deyil, çünki sünnət dərisi sonradan bərpaedici (rekonstruktiv) əməliyyat üçün lazım ola bilər:

Hipospadiya: sidik kanalının dəliyi penisin ucunda deyil, alt səthində yerləşir.
Epispadiya: dəlik penisin üst səthində yerləşir; daha nadir rast gəlinir.
Anadangəlmə penis əyriliyi: bəzi hallarda xüsusi cərrahi yanaşma tələb edir.
Gizli penis (buried penis): penisin yerləşmə xüsusiyyətləri standart sünnəti çətinləşdirir.

Qanaxma pozğunluğu, aktiv infeksiya və ümumi vəziyyətin qeyri-stabil olması da ayrıca qiymətləndirilir. Belə hallarda uşaq uroloqunun və ya müvafiq cərrahın rəyi lazım ola bilər.

Alliance Clinic-də sünnət necə planlaşdırılır?

Əməliyyatdan əvvəl valideynə prosedurun mahiyyəti, alternativlər, anesteziya planı, mümkün risklər və sağalma prosesi izah edilir. Sonra mərhələlər belə gedir:

uşağın əməliyyata uyğunluğu qiymətləndirilir;
yaşa və sağlamlıq vəziyyətinə uyğun anesteziya planı müəyyən edilir;
sünnət dərisi anatomik xüsusiyyətlər nəzərə alınmaqla çıxarılır, qanaxmaya nəzarət edilir, yara kənarları işlənir və lazım olduqda öz-özünə sorulan tikişlər qoyulur;
əməliyyatdan sonra uşaq müşahidə olunur, ailəyə evdə qulluq üçün yazılı göstərişlər verilir.

Konkret cərrahi üsul, avadanlıq və anesteziya növü ilkin konsultasiyada dəqiqləşdirilir. Uşaq cərrahiyyəsi və uroloji müayinə barədə: urologiya və pediatriya bölmələri.

Müasir sünnət üsulları hansılardır?

Klassik cərrahi sünnət: sünnət dərisi cərrahi alətlərlə çıxarılır, qanaxma dayandırılır və yara kənarları birləşdirilir.

Elektrocərrahi cihazlar: toxumanın kəsilməsi və qanaxmaya nəzarət üçün istifadə olunur. Seçim uşağın yaşına, toxumanın xüsusiyyətinə və cərrahın texnikasına uyğun olmalıdır.

Halqa və digər cihaz əsaslı üsullar: müəyyən yaş və anatomik vəziyyətlərdə tətbiq olunur. Hər birinin öz üstünlükləri, məhdudiyyətləri və mümkün fəsadları var.

«Lazer sünnət»: bu ifadə reklamda tez-tez işlədilir, amma hər klinikada eyni texnologiya nəzərdə tutulmur. Lazer və elektrocərrahi üsullar eyni şey deyil. Bir üsulun «daha müasir» adlandırılması onun avtomatik olaraq daha təhlükəsiz və ya hər uşaq üçün üstün olduğunu göstərmir.

Sünnət ağrılıdırmı?

Sünnət ağrı yarada bilən cərrahi müdaxilədir, ona görə anesteziya və ağrıkəsici tədbirlər məcburidir. Yaşa və klinik vəziyyətə görə yerli, regional və ya ümumi anesteziya seçilir. Kiçik körpələrdə penis sinirlərinin yerli blokadası istifadə oluna bilər; böyük uşaqlarda bəzən ümumi anesteziya seçilir. Anesteziya qərarını ixtisaslı həkim verir.

Uşaqlarda narkozun necə keçdiyi haqqında ayrıca yazımız var: uşaqlarda narkoz. Əməliyyatdan sonra müəyyən ağrı və həssaslıq ola bilər. «Tamamilə ağrısızdır» və ya «heç bir risk yoxdur» kimi vədlər düzgün deyil.

Sünnət nə qədər davam edir?

Cərrahi hissə çox vaxt təxminən 20-40 dəqiqə çəkir, amma bu, hamı üçün sabit müddət deyil: üsuldan, yaşdan və anatomik xüsusiyyətlərdən asılıdır. Anesteziyaya hazırlıq, əməliyyatdan sonrakı müşahidə və evə buraxılma əlavə vaxt aparır. Uyğun hallarda sünnət günübirlik (gündəlik cərrahiyyə) proseduru kimi planlaşdırılır.

Sünnətdən sonra qulluq

İlk saatlarda nəyə diqqət etməli?

Yüngül ağrı, həssaslıq, az miqdarda şişkinlik və qızartı normal sağalmanın hissəsi ola bilər. Az miqdarda qan ləkəsi də görünə bilər, amma davamlı və ya çox qanaxma normal deyil. Uşağın sidik ifrazını, ağrı səviyyəsini və ümumi vəziyyətini izləyin; həkimin təyin etdiyi ağrıkəsicini göstərilən qaydada verin.

Yara necə təmizlənməlidir?

Qulluq seçilmiş üsuldan asılıdır, ona görə cərrahın yazılı göstərişləri əsasdır. Adətən yara sahəsi təmiz saxlanılır və sürtünmədən qorunur. Körpələrdə bez tez-tez dəyişdirilir. Bəzi hallarda həkim yaranın bezə yapışmaması üçün vazelin tipli qoruyucu vasitə tövsiyə edir. Antiseptik, antibiotikli məlhəm və digər preparatları özbaşına tətbiq etməyin.

Uşaq neçə günə sağalır?

Yeni doğulmuşlarda sağalma çox vaxt 7-10 gün çəkir. Böyük uşaqlarda bu, daha uzun ola bilər; şişkinlik və həssaslıq bir neçə həftə ərzində tədricən azalır. İlk günlərdə yarada sarımtıl sağalma qatı görünə bilər: bu, hər zaman irin demək deyil. Pis qoxulu axıntı, artan qızartı, güclənən ağrı və hərarət olarsa, həkimə müraciət edin.

Geyim

Böyük uşaqlara yumşaq, rahat geyim seçin. Körpələrdə bezi sıx bağlamayın: məqsəd yara nahiyəsinə təzyiq və sürtünməni azaltmaqdır.

Çimmək olarmı?

Bu, cərrahi üsuldan və sarğıdan asılıdır. Bəzi uşaqlara qısa müddətdən sonra ılıq su ilə yuyunmağa icazə verilir, bəzilərində ilk günlər məhdudiyyət olur. Ətirli sabundan, qıcıqlandırıcı vasitələrdən və güclü sürtmədən çəkinin.

İdman və aktiv oyunlar

Velosiped, atabənzər oyuncaqlarda oturmaq və yara sahəsinə təzyiq yaradan fəaliyyətlər bir müddət məhdudlaşdırılır. İdman və üzgüçülüyə qayıdış vaxtını həkim müəyyən edir; çox vaxt bu, bir neçə həftə çəkir.

Sünnətdən sonra hansı hallarda təcili həkimə getmək lazımdır?

davamlı və ya güclü qanaxma;
uşağın sidiyə gedə bilməməsi;
penis başının göy, qara və ya qeyri-adi tünd rəng alması;
sürətlə artan və ya ciddi şişkinlik;
hərarət, yayılan qızartı, pis qoxulu irinli axıntı;
təyin olunmuş ağrıkəsiciyə baxmayaraq davam edən güclü ağrı;
ümumi vəziyyətin nəzərəçarpacaq pisləşməsi.

Yeni doğulmuş körpədə hərarət və ya sidiyin olmaması xüsusilə təcili qiymətləndirmə tələb edir. Bu əlamətlərdə növbəti planlı müayinəni gözləməyin.

Kontrol müayinəsi niyə vacibdir?

Kontrol müayinəsində həkim yaranın sağalmasını, şişkinliyi, yara kənarlarını və sidik kanalı dəliyinin vəziyyətini yoxlayır, lazım olduqda əlavə tövsiyə verir. Müayinənin vaxtını əməliyyatı aparan həkim təyin edir.

Sünnət üçün klinika seçərkən nəyə baxmalı?

Seçimi yalnız qiymətə və reklamdakı üsulun adına görə etmək düzgün deyil. Əsas meyarlar bunlardır:

müəssisənin müvafiq fəaliyyət icazəsi;
cərrahın ixtisası və uşaqlarla təcrübəsi;
steril əməliyyat şəraiti;
anesteziya təhlükəsizliyi və bunu aparan mütəxəssis;
əməliyyatdan sonrakı nəzarət və fəsad yaranarsa yardımın necə təşkil olunduğu.

Tez-tez verilən suallar

Uşaqları neçə yaşında sünnət etdirmək olar?

Hamıya aid vahid yaş yoxdur. Sünnət yeni doğulmuş dövründən böyük yaşlara qədər uyğun hallarda aparıla bilər. Əsas məsələ uşağın tibbi vəziyyətinin və anesteziya ehtiyacının qiymətləndirilməsidir.

2 yaşlı uşaq sünnət oluna bilərmi?

Bəli, tibbi baxımdan uyğun olduğu müəyyən edilərsə. Anesteziya və cərrahi yanaşma fərdi seçilir.

5-7 yaşında sünnət gec sayılırmı?

Xeyr. Böyük yaşda da sünnət aparılır, sadəcə sağalma, psixoloji hazırlıq və anesteziya ehtiyacı fərqli ola bilər.

Lazer sünnəti daha yaxşıdırmı?

Hər uşaq üçün bir üsulun mütləq üstün olduğunu demək düzgün deyil. Texnikanın seçimi həkimin qiymətləndirməsinə və real texniki imkanlara əsaslanmalıdır.

Sünnətdən sonra uşaq sidiyə gedə bilmirsə, nə etməli?

Bu, təcili qiymətləndirmə tələb edən əlamətdir. Dərhal tibbi yardım alın.

Sünnət olunmayan uşaqda mütləq xəstəlik yaranırmı?

Xeyr. Sünnət olunmamış uşaqların böyük hissəsində normal inkişaf və düzgün gigiyena ilə sağlamlıq qorunur.

Sünnət fimozun yeganə müalicəsidirmi?

Xeyr. Bəzi fimoz hallarında həkim nəzarəti ilə yerli dərman müalicəsi effektiv olur. Cərrahi qərar xəstəliyin xüsusiyyətlərinə görə verilir.

Alliance Clinic ilə əlaqə

Övladınızın sünnəti ilə bağlı suallarınız varsa, ilkin konsultasiya üçün müraciət edin. Qeydiyyat şöbəsi müayinə, cərrahi üsul, anesteziya, vaxt və qiymət barədə məlumat verir.

Ünvan: Sabit Rəhman küçəsi 35, Bakı
Telefon: 050 310 07 88
Müştəri xidmətləri: 050 400 07 88

Bu yazı maarifləndirmə məqsədi daşıyır. Sünnətə ehtiyac, uyğun yaş, anesteziya və əməliyyat üsulu yalnız fərdi həkim qiymətləndirməsindən sonra müəyyən edilir.