Körpələrdə dil bağı (ankiloglossiya): əlamətləri, əmizdirməyə təsiri və nə vaxt kəsilir

Alliance Clinic-in qulaq-burun-boğaz həkimi Jalə Eyvazovanın izahı ilə

Yeni doğulmuş körpənin qidalanması valideynlər üçün həssas və diqqət tələb edən dövrdür. Körpə döşü tutmaqda çətinlik çəkirsə, qidalanması uzun çəkirsə və ya əmizdirmə zamanı anada ağrı yaranırsa, bunun mümkün səbəblərindən biri dilaltı pərdənin qısa və ya gərgin olması ola bilər. Bu hal tibbdə ankiloglossiya, daha çox isə dil bağı adlanır. Bəzi valideynlər bunu “dil qədəhi” kimi də ifadə edə bilərlər.

Alliance Clinic-in qulaq-burun-boğaz həkimi Jalə Eyvazova qeyd edir ki, dilaltı pərdə ağızda olan normal anatomik quruluşdur. Onun görünməsi öz-özlüyündə xəstəlik və ya əməliyyat ehtiyacı demək deyil. Əsas məsələ pərdənin körpənin dil hərəkətinə və qidalanmasına təsir edib-etməməsidir.

Dil bağı nədir və dilaltı pərdə nə işə yarayır?

Dilin alt səthini ağız dibinə birləşdirən nazik toxuma zolağı dilaltı pərdə adlanır. Bu pərdə dili ağız dibinə bağlayır və dilin hərəkətinə dəstək olur. Bəzi körpələrdə pərdə digərlərinə nisbətən qısa, qalın və ya gərgin ola bilər. Belə olduqda dil sərbəst şəkildə irəli çıxmaya, yuxarı qalxmaya və ya yana hərəkət etməyə bilər.

Alliance Clinic-də müayinə zamanı yalnız pərdənin görünüşünə deyil, dilin hərəkət imkanlarına da diqqət yetirilir. Məsələn, dilin ucunun ürək formasında görünməsi və körpənin dilini çıxarmaqda çətinlik çəkməsi dil bağının mümkün əlamətləri ola bilər. Lakin bu əlamətlər diaqnozu təkbaşına təsdiqləmir. Jalə Eyvazova bildirir ki, həkim körpənin dilini necə hərəkət etdirdiyini və qidalanma zamanı nə baş verdiyini birlikdə qiymətləndirməlidir.

Dil bağı vaxtında qiymətləndirilməsə, hansı problemlər yarana bilər?

Dilaltı pərdə dilin hərəkətini ciddi məhdudlaşdırarsa, körpə döşü və ya butulkanın əmziyinı düzgün tutmaqda, südü effektiv əmməkdə çətinlik çəkə bilər. Qidalanmanın uzun çəkməsi, körpənin tez-tez döşdən ayrılması, əmərkən şaqqıltı səsi, südün ağız kənarından axması və çəki artımının zəifləməsi diqqət tələb edən əlamətlərdir. Əmizdirmə zamanı anada məmə uclarının ağrıması və zədələnməsi də yarana bilər.

Körpə südü kifayət qədər qəbul etmədikdə qidalanma və çəki artımı ilə bağlı çətinliklər arta bilər. Buna görə valideynlər davamlı qidalanma problemi və ya çəki artımı ilə bağlı narahatlığı həkimlə vaxtında müzakirə etməlidirlər. Bununla belə, bu əlamətlər təkcə dil bağına xas deyil; səbəbi müayinə ilə dəqiqləşdirmək lazımdır.

Bəzi uşaqlarda dilin hərəkət məhdudluğu böyüdükcə müəyyən səslərin tələffüzünə təsir edə bilər. Ancaq dil bağı mütləq nitq gecikməsi, diş problemi və ya yuxu pozuntusu yaradacaq demək olmaz. Gələcəkdə yarana biləcəyi ehtimal edilən problemlərin qarşısını almaq məqsədilə hər körpəyə avtomatik əməliyyat aparılması tibbi tövsiyə sayılmır.

Dil bağı ananın əmizdirməsinə təsir edə bilərmi?

Bəli, bəzi hallarda körpənin döşü düzgün tutmaması və ya qidalanma zamanı effektiv əmməməsi anada ağrıya səbəb ola bilər. Əmizdirmə zamanı təkrarlanan ağrı, məmə ucunda zədələnmə və körpənin döşdən tez-tez ayrılması diqqət tələb edən hallardır. Bununla belə, əmizdirmə ağrısının hər zaman dil bağı ilə bağlı olduğunu düşünmək olmaz. Körpənin döşə düzgün yerləşdirilməməsi və başqa qidalanma çətinlikləri də buna səbəb ola bilər.

Amerika Pediatriya Akademiyasının məlumatına əsasən, dil bağının olması bütün körpələrdə qidalanma problemi yaratmır və əmizdirmə ilə bağlı çətinliklərin hamısını bu vəziyyətlə izah etmək mümkün deyil. Buna görə də körpənin və ananın vəziyyəti birlikdə dəyərləndirilməlidir. Jalə Eyvazova Alliance Clinic-də valideynlərin narahatlığını dinləməyi və müayinə zamanı mümkün səbəbləri ayrıca araşdırmağı vacib hesab edir.

Dil bağı mütləq nitq probleminə səbəb olur?

Xeyr. Dil bağı olan hər uşaqda nitq problemi yaranacağı barədə qəti fikir söyləmək olmaz. Bəzi uşaqlarda böyüdükcə dilin müəyyən hərəkətlərini tələb edən səsləri tələffüz etmək çətinləşə bilər. Ancaq körpəlik dövründə dil bağının olması gələcəkdə mütləq nitqin gecikəcəyi demək deyil. Uşağın nitq inkişafı ilə bağlı narahatlıq yaranarsa, vəziyyət yaşına və nitq bacarıqlarına uyğun şəkildə ayrıca qiymətləndirilməlidir.

Jalə Eyvazova valideynlərə gələcəkdə yarana biləcəyi ehtimal edilən problemlərə görə tələsik qərar verməməyi tövsiyə edir. Alliance Clinic-də hər bir uşağın vəziyyəti fərdi şəkildə dəyərləndirilməlidir: dilin görünüşü, hərəkət məhdudluğu və mövcud şikayətlər birlikdə nəzərə alınmalıdır. Mövcud tibbi məlumatlar dil bağının nitq, diş və ya yuxu problemlərinin qarşısını almaq məqsədilə hər körpədə avtomatik olaraq aradan qaldırılmasını əsaslandırmır.

Diaqnoz necə qoyulur?

Diaqnoz həkim müayinəsi əsasında qoyulur. Həkim dilaltı pərdənin quruluşuna və dilin hərəkətinə baxır, körpənin qidalanması barədə valideynlərdən məlumat alır. Döşü və ya butulkanı tutma, qidalanmanın müddəti, körpənin südü qəbul etməsi və çəki artımı da qiymətləndirilə bilər.

Lazım olduqda pediatr, qulaq-burun-boğaz həkimi və qidalanma və ya laktasiya üzrə mütəxəssis birgə yanaşma göstərə bilər. Amerika Pediatriya Akademiyası da dil bağına bənzər əlamətləri olan körpələrdə qidalanma çətinliyinin digər səbəblərinin araşdırılmasını və qiymətləndirmənin mütəxəssislərin əməkdaşlığı ilə aparılmasını tövsiyə edir. Alliance Clinic-in qulaq-burun-boğaz həkimi Jalə Eyvazova valideynlərin körpənin qidalanması və dil hərəkətləri ilə bağlı müşahidələrinin müayinə zamanı həkimə çatdırılmasının faydalı olduğunu bildirir.

Dil bağının əməliyyatla açılması nə zaman nəzərdən keçirilir?

Dilaltı pərdənin görünməsi təkbaşına əməliyyat göstərişi deyil. Əgər körpənin dili sərbəst hərəkət edir, qidalanması normaldır və çəki artımı ilə bağlı problem yoxdursa, adətən müdaxilə tələb olunmur. Qidalanma çətinliyi olduqda əvvəlcə körpənin döşə və ya butulkaya tutuşu, qidalanma texnikası və problemin digər mümkün səbəbləri qiymətləndirilir.

Müayinədə dil bağının hərəkəti məhdudlaşdırdığı və qidalanma çətinliyinin uyğun dəstəkləyici tədbirlərə baxmayaraq davam etdiyi müəyyənləşərsə, Jalə Eyvazova frenotomiya adlı qısa müdaxiləni valideynlə müzakirə edə bilər. Prosedurun məqsədi dili məhdudlaşdıran pərdəni açaraq hərəkət sərbəstliyini artırmaqdır. Müdaxilənin uyğunluğu, aparılma qaydası, ağrı nəzarəti, mümkün risklər və sonrakı qulluq körpənin vəziyyətinə əsasən izah olunur.

Alliance Clinic-də Jalə Eyvazova hər körpəni fərdi şəkildə qiymətləndirərək, əməliyyat шаардımı olub-olmadığını müəyyən edir. Frenotomiya qısa çəkə bilər, amma “tam ağrısız” və ya “problemi hər zaman birdəfəlik həll edir” kimi zəmanət vermək düzgün deyil. Nəticə körpənin fərdi vəziyyətindən asılıdır və sonrakı müşahidə həkimin tövsiyəsinə uyğun aparılmalıdır. AAP tövsiyələrinə görə, müdaxilədən əvvəl alternativlər, qanama və infeksiya kimi risklər, ağrıya nəzarət və prosedurdan sonrakı qulluq valideynlə müzakirə edilməlidir.

Alliance Clinic-in qulaq-burun-boğaz həkimi Jalə Eyvazovanın müayinəsinə körpənizdə qidalanma çətinliyi, dil hərəkətində məhdudluq və ya çəki artımı ilə bağlı narahatlıq olduqda müraciət edə bilərsiniz. Müayinə düzgün qərar verməyə və körpəyə uyğun yanaşmanı seçməyə kömək edir.

Valideynlər nə zaman həkimə müraciət etməlidir?

Körpə döşü və ya butulkanın əmziyinı tutmaqda çətinlik çəkirsə, qidalanma həddindən artıq uzanırsa, əmərkən tez-tez ayrılırsa və ya südü kifayət qədər qəbul etmədiyindən narahatsınızsa, pediatr və ya qulaq-burun-boğaz həkimi ilə məsləhətləşin. Çəki artımı ilə bağlı narahatlıq olduqda da həkim qiymətləndirməsini gecikdirməmək vacibdir.

Alliance Clinic-də qulaq-burun-boğaz həkimi Jalə Eyvazova körpənin dilaltı pərdəsini, dil hərəkətini və valideynlərin müşahidə etdiyi qidalanma çətinliklərini qiymətləndirə bilər. Müayinə valideynlərə vəziyyətin nə olduğunu və əlavə dəstəyə ehtiyac olub-olmadığını anlamağa kömək edir. Körpənizdə dil bağı ola biləcəyindən şübhələnirsinizsə, Alliance Clinic ilə əlaqə saxlayaraq müayinə üçün müraciət edə bilərsiniz.

Tez-tez verilən suallar

Dilaltı pərdə görünürsə, körpədə mütləq dil bağı var?Xeyr. Dilaltı pərdə normal anatomik quruluşdur. Əsas məsələ onun dilin hərəkətini və qidalanmanı məhdudlaşdırıb-məhdudlaşdırmamasıdır.

Dil bağı olan hər körpəyə frenotomiya edilir?Xeyr. Qidalanması normal olan və dil hərəkəti məhdudlaşmayan körpələrə müdaxilə adətən lazım olmur. Bu qərarı Alliance Clinic-də Jalə Eyvazova və ya digər müvafiq mütəxəssis müayinədən sonra müəyyən edə bilər.

Dil bağı mütləq nitq probleminə səbəb olur?Xeyr. Hər uşaqda belə problem yaranmır. Nitqlə bağlı çətinlik müşahidə edilərsə, səbəbi uşağın yaşına və inkişafına uyğun şəkildə ayrıca qiymətləndirilməlidir.