Boğaz əti (badamcıq) və adenoid əməliyyatından sonra: qidalanma, qulluq və təhlükə əlamətləri

Tonsillektomiya (badamcıqların, xalq arasında «boğaz əti»nin çıxarılması) və adenoidektomiya (adenoid toxumasının, yəni «burun əti»nin çıxarılması) uşaqlarda ən çox aparılan qulaq-burun-boğaz (LOR) əməliyyatlarındandır.

Əməliyyatın uğurla başa çatması qədər, əməliyyatdan sonrakı dövrdə həkimin tövsiyələrinə düzgün əməl olunması da vacibdir. Alliance Clinic-də əməliyyatdan sonra pasiyentin vəziyyəti tibbi heyət tərəfindən qiymətləndirilir. Evə yazılmasına tibbi maneə olmayan pasiyentlər müvafiq tövsiyələrlə klinikadan evə buraxılır.

Evdə həkimin fərdi göstərişlərinə və qulluq qaydalarına əməl etmək, təyin olunmuş dərmanları düzgün vermək və uşağın vəziyyətini izləmək valideynin və ya qanuni nümayəndənin əsas vəzifəsidir. Əməliyyatın özü və göstərişləri haqqında: tonzillit və adenoid xəstəlikləri.

Boğaz əti və adenoid əməliyyatından sonra nə gözləmək olar?

İlk günlərdə boğaz ağrısı, udma zamanı narahatlıq, iştahanın azalması və yorğunluq müşahidə oluna bilər. Tonsillektomiyadan sonra ağrının bir neçə gün davam etməsi və bəzi günlərdə əvvəlkindən güclü hiss edilməsi mümkündür. Boğaz ağrısı qulaqlara da yayıla bilər: bu, hər zaman qulaq infeksiyası demək deyil.

Əməliyyatdan sonra boğazın arxa hissəsində ağ və ya sarımtıl örtük görünə bilər. Bu, sağalma prosesinin bir hissəsidir və təkbaşına irin və ya infeksiya əlaməti sayılmamalıdır. Ağız qoxusunun müvəqqəti dəyişməsi də mümkündür.

Adenoidektomiyadan sonra bəzi uşaqlarda müvəqqəti burun tutulması, burundan danışma və ya səsdə dəyişiklik ola bilər.

Uşağın vəziyyətində sizi narahat edən hər hansı dəyişiklik olarsa, özünüz qiymətləndirməyə çalışmaq əvəzinə həkimlə əlaqə saxlayın.

Əməliyyatdan sonra uşaq nə yeyə bilər?

Ən vacib məsələ uşağın kifayət qədər maye qəbul etməsidir. Uşağın yaşına, əməliyyatın növünə və həkimin fərdi göstərişlərinə uyğun olaraq qidalanma tədricən bərpa edilir. Uşaq rahat uda bildiyi müddətdə bu qidalardan istifadə oluna bilər:

• su və uyğun sərin mayelər;
• qatıq;
• sıyıq;
• kartof püresi;
• yumşaq hazırlanmış yumurta;
• banan kimi yumşaq meyvələr;
• çox isti olmayan şorbalar;
• uşağın rahat qəbul edə bildiyi digər gündəlik qidalar.

Qidanı uzun müddət yalnız maye və pürelərlə məhdudlaşdırmaq ümumi qayda deyil. Uşaq dözə bildiyi qədər və həkimin göstərişinə uyğun olaraq normal qidalanmaya tədricən qayıtmalıdır. Əsas məqsəd uşağın susuz qalmaması, kifayət qədər qidalanması və udmanın davam etməsidir.

Hansı qida və içkilər narahatlıq yarada bilər?

Boğaz həssas olduğu üçün çox isti qida və içkilərdən çəkinmək məqsədəuyğundur. Portağal və limon kimi turş meyvə şirələri bəzi uşaqlarda yanma və ağrı yarada bilər. Çox acı və kəskin ədviyyatlı qidalar da boğazı qıcıqlandıra bilər. Qidanın temperaturuna və uşağın reaksiyasına diqqət edin. Həkim konkret pasiyent üçün əlavə qida məhdudiyyəti müəyyən edibsə, ona əməl edin.

Maye qəbulu niyə vacibdir?

Uşaqlar ağrı səbəbindən su içmək istəməyə bilər, lakin kifayət qədər maye qəbul edilməməsi susuzlaşmaya səbəb ola bilər. Uzun müddət maye qəbul edə bilməmək, ağızda ciddi quruluq, həddindən artıq halsızlıq və sidiyə getmənin nəzərəçarpacaq azalması susuzlaşma ehtimalını düşündürür. Belə vəziyyətdə uşağın həkimi ilə əlaqə saxlayın.

Əməliyyatdan sonra ağrı normaldırmı?

Bəli. Xüsusilə tonsillektomiyadan sonra boğaz ağrısı gözlənilən haldır və bəzi uşaqlarda qulaqlara yayılır. Ağrı üçün yalnız həkimin təyin etdiyi və ya icazə verdiyi preparatlar, göstərilən dozada və vaxtda verilməlidir.

Öz qərarınızla əlavə dərman başlamayın, dozanı artırmayın və müalicə sxemini dəyişməyin. Uşağa aspirin və ya digər dərmanların verilməsi barədə özbaşına qərar qəbul etməyin.

Əməliyyatdan sonra qulaq ağrısı niyə olur?

Boğaz və qulaq nahiyəsinin sinir əlaqələri səbəbindən boğazdakı ağrı qulaqda hiss edilə bilər. Buna ötürülən ağrı deyilir və hər qulaq ağrısı qulaq infeksiyası demək deyil. Ağrı çox güclüdürsə, uzun sürürsə və ya başqa əlamətlərlə müşayiət olunursa, həkimə məlumat verin.

Boğazdakı ağ örtük infeksiyadırmı?

Əməliyyat sahəsində ağ və ya sarımtıl örtük çox vaxt normal sağalmanın hissəsidir. Bunu görüb özbaşına antibiotik başlamaq olmaz. İnfeksiya şübhəsi yaradan əlavə əlamətlər varsa və ya ümumi vəziyyət pisləşirsə, həkimlə əlaqə saxlayın. Antibiotik və digər dərmanlar barədə qərarı həkim verir.

Tonsillektomiyadan sonra qanaxma riski varmı?

Bəli. Tonsillektomiyadan sonra ən vacib ağırlaşmalardan biri əməliyyat sahəsindən qanaxmadır. Qanaxma əməliyyatdan dərhal sonra da, uşaq artıq evdə olduğu sağalma dövründə də baş verə bilər.

Ağızdan və ya burundan təzə, parlaq qırmızı qan gəlməsi, qan laxtalarının görünməsi, qan tüpürmə və ya qan qusma təcili tibbi qiymətləndirmə tələb edir. Belə vəziyyətdə evdə gözləmək və qanaxmanın öz-özünə dayanacağına ümid etmək təhlükəlidir.

Qanaxma baş verərsə nə etmək lazımdır?

1. Vaxt itirməyin.
2. Əməliyyatı aparan həkimlə dərhal əlaqə saxlayın.
3. Uşağı ən yaxın təcili tibbi yardım şöbəsinə və ya səhiyyə müəssisəsinə aparın.
4. Güclü qanaxma, nəfəsalma çətinliyi, huşun pozulması və ya sürətlə pisləşən vəziyyət varsa, 103 təcili tibbi yardım çağırın.

Alliance Clinic-dən uzaqdasınızsa, yalnız klinikaya çatmağa çalışaraq yardımı gecikdirməyin: ən yaxın uyğun səhiyyə müəssisəsinə müraciət edin.

Hansı hallarda həkimə müraciət etmək mütləqdir?

• Qanaxma: ağızdan və ya burundan təzə qan, qan tüpürmə, qan laxtaları, qanlı qusma.
• Nəfəsalma problemi: nəfəs almaqda çətinlik və ya nəfəsdə narahatedici dəyişiklik.
• Maye qəbul edə bilməmək: uşaq içməkdən tam imtina edir və ya uda bilmir.
• Susuzlaşma əlamətləri: sidiyin nəzərəçarpacaq azalması, ciddi halsızlıq, ağız quruluğu.
• Davamlı qusma: xüsusilə maye qəbuluna mane olan təkrarlanan qusma.
• Yüksək və ya davamlı hərarət: həkimin göstərdiyi həddə çatan və ya davam edən temperatur.
• Nəzarət olunmayan ağrı: müalicəyə baxmayaraq güclü və ya artan ağrı.
• Ümumi vəziyyətin pisləşməsi: həddindən artıq halsızlıq, davranışda ciddi dəyişiklik və ya sizi narahat edən başqa əlamət.

Evə yazıldıqdan sonra valideynin məsuliyyəti

Evə yazılma qərarı pasiyentin klinikadakı vəziyyətinin həkim və tibbi heyət tərəfindən qiymətləndirilməsi əsasında verilir. Bundan sonra sağalma ev şəraitində davam edir. Valideyn və ya qanuni nümayəndə:

• uşağın vəziyyətini müşahidə etməli;
• qidalanma və qulluq göstərişlərinə əməl etməli;
• dərmanları yalnız təyin edilmiş qaydada verməli;
• uşağın kifayət qədər maye qəbul etməsinə diqqət etməli;
• müəyyən edilmiş fiziki məhdudiyyətlərə əməl etməli;
• təhlükə əlamətlərini diqqətdə saxlamalı;
• problem yarandıqda həkimlə vaxtında əlaqə saxlamalı;
• təcili vəziyyətdə ən yaxın səhiyyə müəssisəsinə müraciət etməlidir.

Tövsiyələrə əməl edilməməsi, dərmanların özbaşına dəyişdirilməsi və ya təhlükə əlamətlərinə baxmayaraq yardıma gec müraciət edilməsi ağırlaşmaların vaxtında aşkarlanmasına və müalicəsinə mane ola bilər.

Əməliyyatdan sonra fiziki aktivlik, məktəb və bağça

Sağalma müddətində uşağın fəaliyyəti əməliyyatı aparan həkimin göstərişlərinə uyğunlaşdırılmalıdır. Xüsusilə tonsillektomiyadan sonra aktiv idman, ağır fiziki fəaliyyət və travma riski yaradan hərəkətlərdən həkimin müəyyən etdiyi müddətdə uzaq durmaq lazımdır.

Məktəbə və ya bağçaya qayıdış vaxtı uşağın vəziyyətinə və əməliyyatın xüsusiyyətlərinə görə həkimlə razılaşdırılmalıdır. Xəstə insanlarla yaxın təmasdan, siqaret tüstüsündən və boğazı qıcıqlandıran mühitlərdən uzaq durmaq məqsədəuyğundur.

Uşaq nə vaxt tam sağalır?

Sağalma müddəti hər uşaqda fərqlidir: əməliyyatın növü, yaş, ümumi sağlamlıq, qidalanma, maye qəbulu və həkim göstərişlərinə əməl olunması buna təsir edir. Tonsillektomiyadan sonra boğazda ağrı və narahatlıq bir-iki həftə davam edə bilər.

Uşağın özünü yaxşı hiss etməsi risk dövrünün bitdiyi mənasına gəlmir. Xüsusilə əməliyyatdan sonrakı ilk iki həftə ərzində qanaxma əlamətlərinə diqqət edin.

Ən vacib qaydalar

• Həkimin fərdi göstərişlərinə əməl edin.
• Uşağın kifayət qədər maye qəbul etməsinə və dözə bildiyi qədər qidalanmasına diqqət edin.
• Dərmanları yalnız həkimin göstərdiyi qaydada verin.
• Uşağın vəziyyətini evdə müşahidə edin.
• Təzə qanaxma, nəfəsalma çətinliyi, davamlı qusma, maye qəbul edə bilməmə və ya ciddi halsızlıq olarsa, yardımı gecikdirməyin.

Uşağınız əməliyyata hazırlaşırsa, narkozla bağlı suallarınızın cavabları da faydalı olacaq: uşaqlarda LOR əməliyyatında narkoz necə keçir.

Alliance Clinic: uşaqlarda qulaq-burun-boğaz

Alliance Clinic-də uşaqlarda qulaq-burun-boğaz xəstəliklərinin müayinəsi və cərrahi müalicəsi fərdi yanaşma ilə aparılır. Qulaq-burun-boğaz həkimi: Dr. Jalə Eyvazova. Əməliyyatdan sonrakı suallarla ilk növbədə sizi müalicə edən həkimlə əlaqə saxlayın.

Vacib qeyd

Bu material ümumi məlumat üçündür və fərdi tibbi konsultasiyanı, cərrahın və ya anestezioloqun göstərişlərini əvəz etmir. Buradakı məlumatla həkimin sizə verdiyi göstəriş arasında fərq olarsa, həkimin göstərişinə əməl edin. Evə yazılma zamanı vəziyyət qiymətləndirilsə də, ağırlaşmalar sonradan yarana bilər: evdə müşahidəni davam etdirin və təhlükə əlamətləri olarsa vaxtında tibbi yardım alın.