Autizm, Daun sindromu və serebral iflicli uşaqlar üçün: Alliance Clinic-də Uşaq İnkişafı və Reabilitasiya Şöbəsi

Uşağın sağlam inkişafı yalnız xəstəliklərin müalicəsi ilə məhdudlaşmır. Hərəkət etmək, danışmaq, ünsiyyət qurmaq, qidalanmaq, emosiyalarını tənzimləmək, gündəlik fəaliyyətlərdə iştirak etmək və yaşına uyğun mümkün qədər müstəqil bacarıqlar əldə etmək ümumi inkişafın mühüm hissələridir.

Autizm spektrində olan, Daun sindromlu, serebral iflici, fiziki və funksional məhdudiyyətləri, nitq və kommunikasiya çətinlikləri, inkişaf gecikməsi və ya digər xüsusi inkişaf ehtiyacları olan uşaqlarda bu proses əlavə peşəkar dəstək tələb edə bilər. Məhz bu məqsədlə Alliance Clinic-də Uşaq İnkişafı, Reabilitasiya və Multidissiplinar Reabilitasiya Şöbəsi yaradılıb.

Şöbənin məqsədi uşağa ayrı-ayrı xidmətlər təqdim etmək deyil, onun tibbi, fiziki, psixoloji, kommunikativ, funksional və qidalanma ehtiyaclarını birlikdə qiymətləndirərək fərdi multidissiplinar inkişaf və dəstək proqramı qurmaqdır. Burada uşaqlar üçün 3, 6 və 9 saatlıq kompleks gündəlik dəstək proqramları da təqdim olunur: xüsusilə gün ərzində uşağın davamlı inkişaf və qulluq ehtiyaclarını təkbaşına qarşılamaqda çətinlik çəkən ailələr üçün.

Multidissiplinar uşaq inkişafı və reabilitasiya nədir?

Uşağın inkişafındakı çətinlik hər zaman bir sahə ilə məhdudlaşmır. Məsələn, autizm spektrində olan uşaqda kommunikasiya, sosial qarşılıqlı əlaqə, davranış, sensor xüsusiyyətlər və gündəlik fəaliyyətlər fərqli səviyyələrdə dəstək tələb edə bilər. Bütün ehtiyacları bir mütəxəssisin qarşılamasını gözləmək düzgün deyil.

Multidissiplinar yanaşma müxtəlif sahələr üzrə mütəxəssislərin uşağı vahid inkişaf planı çərçivəsində dəstəkləməsi deməkdir. Alliance Clinic-in yeni şöbəsi bu prinsip üzərində qurulub.

Şöbədə hansı mütəxəssislər işləyir?

Uşağın fərdi ehtiyacından asılı olaraq komandaya bu mütəxəssislər cəlb edilə bilər:

Reabilitasiya həkimi

Uşağın tibbi və funksional vəziyyətini qiymətləndirir, reabilitasiya ehtiyaclarını müəyyən edir və uyğun hallarda proqramın tibbi koordinasiyasında iştirak edir. Mövcud diaqnozlar, hərəkət imkanları və funksional məhdudiyyətlər nəzərə alınaraq fərdi yanaşma müəyyənləşdirilir.

Fizioterapevt

Fizioterapiya hərəkət, əzələ funksiyası, tarazlıq, koordinasiya, duruş və funksional hərəkət bacarıqlarının dəstəklənməsinə yönəldilə bilər. Bütün uşaqlara eyni məşqlər tətbiq olunmur: proqram uşağın mövcud imkanları və məqsədləri əsasında fərdiləşdirilir. Ətraflı: fizioterapiya və reabilitasiya.

Nitq və dil terapevti (loqoped)

Nitq terapiyası yalnız səslərin düzgün tələffüzü deyil. Ehtiyacdan asılı olaraq kommunikasiya, nitqin anlaşılması və ifadəsi, söz ehtiyatı və sosial kommunikasiya qiymətləndirilə və dəstəklənə bilər. Danışmayan və ya şifahi ünsiyyəti məhdud olan uşaqlarda məqsəd yalnız «danışdırmaq» deyil, uşağın öz ehtiyaclarını mümkün qədər effektiv ifadə edə bilməsidir.

Uşaq psixoloqu

Emosional, davranış və sosial inkişafın qiymətləndirilməsində və dəstəklənməsində iştirak edir. Valideynlərin uşağın davranışını və ehtiyaclarını daha yaxşı anlaması və gündəlik həyatda uyğun yanaşmalar tətbiq etməsi üçün ailə ilə də işləyir.

Uşaq və yeniyetmə psixiatrı

Ehtiyac olduqda psixi sağlamlıq, inkişaf, davranış xüsusiyyətləri və əlaqəli klinik vəziyyətlərin tibbi qiymətləndirilməsində iştirak edir. Psixiatrik qiymətləndirmə hər uşağa avtomatik tətbiq edilmir, yalnız klinik ehtiyac olduqda proqramın hissəsi olur.

Terapevtik masaj və manual dəstək

Müvafiq tibbi göstəriş olduqda uşağın vəziyyətinə uyğun masaj və digər dəstəkləyici fiziki müdaxilələr proqrama daxil edilə bilər. Masaj bütün problemləri həll edən müalicə kimi yox, ümumi reabilitasiya planını tamamlayan vasitə kimi nəzərdən keçirilir.

Qidalanma üzrə mütəxəssis

Düzgün qidalanma inkişafda mühüm rol oynayır. Xüsusilə uzunmüddətli proqramlarda uşağın yaşı, inkişafı, tibbi vəziyyəti, allergiyaları və digər ehtiyacları nəzərə alınır, ehtiyac olduqda qidalanma üzrə mütəxəssis prosesə cəlb edilir.

Proqram kimlər üçün nəzərdə tutulub?

İlkin qiymətləndirməyə əsasən proqramdan bu uşaqlar yararlana bilər:

• autizm spektrində olan uşaqlar;
• Daun sindromlu uşaqlar;
• serebral iflici olan uşaqlar;
• fiziki və hərəkət məhdudiyyəti olan uşaqlar;
• nitq və kommunikasiya çətinlikləri olan uşaqlar;
• inkişaf gecikməsi müşahidə edilən uşaqlar;
• nevroloji vəziyyətlərlə əlaqədar funksional dəstəyə ehtiyacı olan uşaqlar;
• multidissiplinar inkişaf dəstəyinə ehtiyacı olan digər uşaqlar.

Diaqnoz proqramın yeganə müəyyənedicisi deyil. Eyni diaqnozu olan iki uşağın imkanları və ehtiyacları tamamilə fərqli ola bilər, ona görə proqram diaqnoza deyil, uşağın fərdi qiymətləndirilməsinə əsaslanır.

Autizm spektrində olan uşaqlara dəstək

Autizm spektri beynin inkişafı ilə əlaqəli müxtəlif vəziyyətlər qrupudur və autizmli uşaqların bacarıqları və dəstək ehtiyacları bir-birindən çox fərqlənə bilər. Alliance Clinic-də məqsəd «autizmi müalicə etmək» və ya uşağı standart davranış modelinə uyğunlaşdırmaq deyil. Məqsəd fərdi ehtiyaclara görə kommunikasiya, sosial qarşılıqlı əlaqə, gündəlik funksional bacarıqlar, emosional tənzimləmə və mümkün qədər müstəqillik kimi sahələri dəstəkləməkdir.

Daun sindromlu uşaqlara multidissiplinar dəstək

Daun sindromlu uşaqların inkişaf sürəti və dəstək ehtiyacları da fərqlidir. Bəzilərində əzələ tonusu və motor inkişaf, digərlərində nitq, kommunikasiya və gündəlik fəaliyyətlər əlavə dəstək tələb edə bilər. Fərdi qiymətləndirmədən sonra uyğun mütəxəssislər seçilir və real inkişaf məqsədləri müəyyən edilir.

Serebral iflic və fiziki məhdudiyyətlər zamanı dəstək

Serebral iflic hərəkətə, duruşa, əzələ tonusuna və koordinasiyaya müxtəlif dərəcədə təsir edə bilər. Uşağın imkanlarından asılı olaraq baş və gövdə nəzarəti, oturma, ayağa qalxma, tarazlıq, hərəkət, əllərin funksional istifadəsi və gündəlik fəaliyyətlərdə iştirak üzərində işlənilə bilər. Məqsəd uşağın potensialından maksimum istifadə etməsi və gündəlik həyatda mümkün qədər funksional olmasıdır. Xəstəlik haqqında ətraflı: serebral iflic. Uzunmüddətli intensiv reabilitasiya proqramları Assist Group-un Bakı Bərpa Mərkəzində də aparılır.

3, 6 və 9 saatlıq gündüz dəstək proqramları

Xüsusi inkişaf və qulluq ehtiyacları olan uşağın valideyni olmaq gündəlik həyatı çətinləşdirə bilər. Valideyn müalicəni, reabilitasiyanı, psixoloji dəstəyi, nitq terapiyasını, qidalanmanı və gündəlik qulluğu müxtəlif ünvanlarda təşkil etmək məcburiyyətində qala bilər. Eyni zamanda işləmək, digər uşaqlara vaxt ayırmaq və öz həyatını davam etdirmək lazım gəlir.

Alliance Clinic bu ehtiyacı nəzərə alaraq 3, 6 və 9 saatlıq multidissiplinar gündəlik dəstək proqramları hazırlayıb. Bu, sadəcə uşağın klinikada müəyyən müddət qalması deyil: həmin vaxt uşağın fərdi inkişaf və funksional məqsədlərinə uyğun planlaşdırılmış, strukturlaşdırılmış peşəkar dəstək müddətinə çevrilir.

«Tibbi Montessori» yanaşması nə deməkdir?

Proqramı sadə dillə «tibbi və inkişaf yönümlü Montessori prinsiplərindən ilhamlanan strukturlaşdırılmış gündəlik dəstək» kimi izah etmək olar. Lakin bu, klassik Montessori məktəbi və ya uşaq bağçası deyil: səhiyyə mütəxəssislərinin iştirakı ilə qurulan multidissiplinar dəstək modelidir.

Montessori yanaşmasından uyğun hallarda uşağın müstəqilliyini, seçim etməsini, gündəlik bacarıqlarını, strukturlaşdırılmış fəaliyyətini və aktiv iştirakını təşviq edən prinsiplər götürülür. Tibbi, psixoloji, fizioterapevtik və nitq-dil müdaxilələri isə yalnız müvafiq mütəxəssislər tərəfindən və fərdi ehtiyaclara görə aparılır. Məqsəd uşağa sadəcə vaxt keçirmək üçün mühit yaratmaq deyil, onun vaxtını tibbi, inkişaf və funksional məqsədlər əsasında strukturlaşdırmaqdır.

Uşaq klinikada gün ərzində nə edir?

Hər uşağın günü fərqlidir. İlkin qiymətləndirmədən sonra fərdi proqram hazırlanır. Məsələn, bir uşağın günündə fizioterapiya və hərəkət məşğələsi, nitq və kommunikasiya terapiyası, psixoloqla inkişaf fəaliyyəti, qidalanma, istirahət və gündəlik bacarıqların məşqi ola bilər. Başqa uşağın proqramı tamamilə fərqli qurula bilər. Uşaq bir xidmətdən digərinə təsadüfi deyil, əvvəlcədən müəyyən edilmiş məqsədlər əsasında yönləndirilir.

Valideyn də komandanın bir hissəsidir

Uşaq günün və həyatının böyük hissəsini ailəsi ilə keçirir. Ona görə valideynin uşağın məqsədlərini, ehtiyaclarını və evdə hansı yanaşmaları davam etdirə biləcəyini anlaması vacibdir. Alliance Clinic-in yanaşmasında ailə prosesdən kənarda qalmır: valideynlə mütəxəssislər arasında məlumat mübadiləsi klinikada qazanılan bacarıqların gündəlik həyata daşınmasına kömək edir.

Məqsəd uşağı dəyişdirmək deyil, imkanlarını inkişaf etdirməkdir

Alliance Clinic-də autizm, Daun sindromu, serebral iflic və digər inkişaf vəziyyətləri ilə bağlı «tam sağalma» vədləri verilmir. Müasir reabilitasiyanın məqsədi insanın funksionallığını optimallaşdırmaq və gündəlik həyatda mümkün qədər müstəqil iştirakını dəstəkləməkdir, ona görə hər uşağın uğuru fərqli görünə bilər.

Bir uşaq üçün ilk dəfə müstəqil oturmaq böyük irəliləyişdir. Digəri üçün öz ehtiyacını sözlə və ya alternativ kommunikasiya vasitəsi ilə ifadə etmək. Başqası üçün özü yemək, geyinməyə kömək etmək, diqqətini müəyyən müddət fəaliyyətə yönəltmək və ya insanlarla daha funksional ünsiyyət qurmaq. Biz uşaqları bir-biri ilə müqayisə etmirik: uşağın bugünkü vəziyyətini gələcək inkişafı üçün başlanğıc nöqtəsi kimi qəbul edirik.

Alliance Clinic: sağlam ailənin hər bir üzvü üçün

Sağlam ailə yalnız heç bir diaqnozu və ya funksional məhdudiyyəti olmayan insanlardan ibarət ailə deyil. Autizm spektrində olan, Daun sindromlu, serebral iflici və ya fiziki məhdudiyyəti olan uşaq da ailənin və cəmiyyətin bərabərhüquqlu üzvüdür. Məqsəd onun fərqliliyini aradan qaldırmaq deyil, sağlamlığını, inkişafını, funksional imkanlarını, kommunikasiyasını və gündəlik həyatda iştirakını mümkün qədər dəstəkləməkdir.

Hər uşaq üçün fərdi qiymətləndirmə. Fərdi məqsəd. Multidissiplinar komanda. Ailə ilə birlikdə inkişaf.

Tez-tez verilən suallar

Alliance Clinic-də autizmli uşaqlar üçün proqram varmı?

Bəli. Fərdi ehtiyaclar ilkin olaraq qiymətləndirildikdən sonra uyğun multidissiplinar proqram hazırlana bilər. Proqram kommunikasiya, sosial qarşılıqlı əlaqə, gündəlik funksional bacarıqlar və digər fərdi məqsədləri əhatə edə bilər.

Daun sindromlu uşaqlar üçün hansı xidmətlər var?

Ehtiyacdan asılı olaraq fizioterapiya, nitq və dil terapiyası, psixoloji və inkişaf dəstəyi, qidalanma dəstəyi və digər xidmətlər fərdi proqramda birləşdirilə bilər.

Serebral iflicli uşaqlar üçün fizioterapiya varmı?

Bəli. İlkin qiymətləndirmədən sonra hərəkət və funksional ehtiyaclara uyğun fizioterapiya və multidissiplinar reabilitasiya proqramı planlaşdırıla bilər.

3, 6 və 9 saatlıq paketlər nədir?

Fərdi ehtiyaclara uyğun müxtəlif mütəxəssislərin xidmətlərini, strukturlaşdırılmış inkişaf fəaliyyətlərini və uzun proqramlarda qidalanma və istirahət kimi gündəlik ehtiyacları bir sistem daxilində təşkil edən multidissiplinar dəstək proqramlarıdır.

Uşağın hansı paketə ehtiyacı olduğunu necə müəyyən etmək olar?

Proqram yalnız müddətə görə seçilməməlidir. Uşağın yaşı, diaqnozu, funksional imkanları, inkişaf məqsədləri, terapiya ehtiyacları və gün ərzində tələb etdiyi dəstək qiymətləndirildikdən sonra uyğun proqram müəyyən edilir.

Valideyn proqram müddətində klinikada qalmalıdırmı?

Bu, uşağın yaşı, vəziyyəti, adaptasiyası və fərdi ehtiyaclarına görə müəyyən edilir. Proqramın məqsədlərindən biri uyğun uşaqlarda valideynin bütün müddət ərzində klinikada qalması zərurətini azaltmaq və uşağa peşəkar komandanın strukturlaşdırılmış dəstəyini verməkdir.

Uşaq gün ərzində yeməklə təmin olunurmu?

Uzunmüddətli proqramlarda qidalanma proqramın tərkibinə daxil edilə bilər. Uşağın allergiyası, tibbi vəziyyəti və xüsusi qidalanma ehtiyacları əvvəlcədən qiymətləndirilməlidir.

Proqram uşaq bağçasıdırmı?

Xeyr. Bu, klassik uşaq bağçası və ya Montessori məktəbi deyil, tibbi və inkişaf ehtiyaclarına əsaslanan multidissiplinar habilitasiya və reabilitasiya modelidir.