Ağızdan nəfəs alma — burun əvəzinə tez-tez ağız vasitəsilə hava qəbul etmək — avtobusa çatmaq üçün qaçdığınız zaman normal görünə bilər. Lakin nəfəs almağın yeganə yolu ağızdan nəfəs almaq olduqda bu, problemə çevrilə bilər. Böyüklərdə ağızdan nəfəs alma ciddi sağlamlıq problemi deyil. Bununla yanaşı, uşaqlarda ağızdan nəfəs alma onların böyüməsinə və davranışlarına təsir göstərə bilər. Hətta üzlərinin formasını belə dəyişdirə bilər.

Əlamətlər və səbəblər

Ağızdan nəfəs almanın əlamətləri

Ağızdan nəfəs alma həm uşaqlara, həm də böyüklərə təsir edir. Ən çox rast gəlinən əlamətlərə aşağıdakılar daxildir:

• Ağız qoxusu
• Yuxu zamanı ağızdan su axması
• Ağız quruluğu
• Daimi yorğunluq hissi
• Səsdə xırıltı
• Xoruldama

Uşaqlarda ağızdan nəfəs alma digər əlamətlərə də səbəb ola bilər, o cümlədən:

• Ağızdan nəfəs alma üzü: Burun əvəzinə ağızdan nəfəs alma uşağın üz formasını dəyişə bilər. Üzü dar ola bilər. Çənəsi və ya alt çənəsi geriyə doğru yerləşə bilər. Üst və alt dişləri düzgün uyğunlaşmaya bilər.
• Böyümə problemləri: Ağızdan nəfəs alma uşaqlarda böyümə problemlərinin birbaşa səbəbi deyil. Lakin bəzən uşaqlar tənəffüs yollarını bağlayan bir səbəb, məsələn, böyümüş adenoidlər olduğu üçün ağızdan nəfəs alırlar.
• Davranış problemləri: Bəzi mütəxəssislər hesab edirlər ki, ağızdan nəfəs alan uşaqlarda yuxu apnesi və ya digər yuxu problemləri ola bilər. Buna görə yuxunun kifayət qədər olmaması uşağın əsəbi və narahat olmasına səbəb ola bilər.

Dr. Jalə Eyvazova bildirir ki, ağızdan nəfəs alma xüsusilə uşaqlarda diqqətdən kənarda qalmamalıdır. Bununla yanaşı, ağızdan nəfəs almanın səbəbini müəyyən etmək və uyğun müalicə yanaşmasını seçmək vacibdir.

Ağızdan nəfəs almanın səbəbləri

Əksər insanlar burun vasitəsilə kifayət qədər hava ala bilmədikləri üçün ağızdan nəfəs alırlar. Beləliklə, havanın burundan keçməsinə mane ola bilən vəziyyətlərə aşağıdakılar daxildir:

• Burun çəpərinin əyriliyi: Bu, burnun daxilini iki hissəyə ayıran qığırdaq və sümükdən ibarət çəpərin bir tərəfə əyilərək tənəffüs yolunu bağlamasıdır.
• Burun ətlərinin (turbinatların) böyüməsi: Turbinatlar burunda yerləşən strukturlardır. Onlar burundan keçən havanı nəmləndirir və təmizləyir. Allergiyalar, infeksiyalar və aşağı burun ətlərinin şişməsinə səbəb olan qıcıqlanma burun vasitəsilə nəfəs almağı çətinləşdirə bilər.
• Böyümüş adenoidlər və ya badamcıqlar: Ağızdan nəfəs alan uşaqlarda tənəffüs yollarını bağlayan şişmiş və ya infeksiyalaşmış adenoidlər və ya badamcıqlar ola bilər.
• Burun tutulması: Allergiyalar, soyuqdəymə və ya xroniki sinusit burunun tutulmasına və ağızdan nəfəs almağa səbəb ola bilər.
• Burun polipləri: Bu, burunda yaranan toxuma böyüməsidir. Şişmiş və ya qıcıqlanmış burun polipləri havanın burundan keçməsini çətinləşdirdikdə ağızdan nəfəs ala bilərsiniz.
• Yuxu apnesi: Bu vəziyyət yuxu zamanı nəfəsin dayanmasına səbəb olur və rahat yuxuya mane olur.

Bundan əlavə, ağızdan nəfəs almanın səbəbləri insandan insana dəyişə bilər. Bu səbəbdən problemin əsas səbəbinin müəyyənləşdirilməsi müalicənin düzgün istiqamətləndirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir.

Diaqnostika və müayinələr

Həkimlər bu vəziyyəti necə müəyyən edirlər?

Həkim fiziki müayinə aparacaq. Burun və boğazın daxilinə baxacaq. Eyni zamanda, aşağıdakı kimi müayinələr də aparıla bilər:

• Dodaqları bağlama testi: Bu test ağız bağlı vəziyyətdə nəfəs alıb-almadığınızı yoxlayır.
• Güzgü testi: Həkim burununuzun altında güzgü saxlayaraq onun üzərində bulanıqlıq və ya kondensasiya olub-olmadığını yoxlayır. Bunlar burundan nəfəs aldığınızı göstərən əlamətlərdir.
• Su testi: Ağzınızda su saxlayırsınız və bu zaman havanı burundan almağınız tələb olunur.

Bununla yanaşı, Dr. Jalə Eyvazova tərəfindən aparılan qiymətləndirmə zamanı burun və boğazın vəziyyəti, eləcə də burundan nəfəs almağı çətinləşdirən mümkün səbəblər nəzərə alına bilər.

Müalicə və yanaşma

Ağızdan nəfəs alma necə müalicə olunur?

Həkim burun vasitəsilə nəfəs almağı çətinləşdirən vəziyyəti müalicə edəcək. Buna görə, aşağıdakı müalicələri tövsiyə edə və ya təyin edə bilər:

• Allergiya əlamətlərini azaltmaq üçün antihistamin preparatlar və ya steroid tərkibli burun spreyləri
• Soyuqdəymə burun tutulmasına səbəb olduqda antihistamin preparatlar və burun açıcı dərmanlar
• 10 gündən çox davam edən sinus infeksiyası zamanı antibiotiklər

Bundan əlavə, həkim sizə və ya uşağınıza aşağıdakı əməliyyatlardan birinin aparılmasını tövsiyə edə bilər:

• Adenoidektomiya: Uşağın tənəffüs yolunu bağlayan infeksiyalaşmış və ya şişmiş adenoidləri çıxarmaq üçün bu əməliyyat aparıla bilər.
• Septoplastika: Bu əməliyyat burun çəpərinin əyriliyini düzəldir və burundan nəfəs almağı asanlaşdırır.
• Burun ətlərinin kiçildilməsi: Bu əməliyyat burundakı turbinatların ölçüsünü kiçildir və havanın burundan daha rahat keçməsinə imkan verir.

Beləliklə, müalicə üsulu ağızdan nəfəs almağa səbəb olan vəziyyətdən asılı olaraq dəyişə bilər. Lakin hansı müalicənin uyğun olduğunu həkim müəyyən etməlidir.

Nə vaxt həkimə müraciət etməliyəm?

Ağız qoxusu və ya yastığa ağız suyunun axması kimi ağızdan nəfəs alma əlamətləri müşahidə edirsinizsə, həkimə müraciət edin. Xüsusilə uşağınızın tez-tez ağızdan nəfəs aldığını və ya ağızdan nəfəs alma əlamətlərinin olduğunu müşahidə edirsinizsə, pediatrdan uşağınızın burnunu və tənəffüs yollarını yoxlamasını xahiş edin.

Bununla yanaşı, ağızdan nəfəs alma uzun müddət davam edirsə, problemin səbəbini müəyyən etmək üçün mütəxəssis müayinəsi vacibdir.

Alliance Clinic-in tövsiyyəsi

Ağızdan nəfəs alma səhərlər ağız quruluğu və yastığınızın üzərində ağız suyu ilə oyanmağınızın səbəbi ola bilər. Lakin nəm yastıq və ağız quruluğu ağızdan nəfəs almanın səbəb ola biləcəyi problemlərdən yalnız bir neçəsidir. Bu vəziyyət həmçinin yuxunuza təsir göstərə və səhərlər ağız qoxusunun güclü olmasına səbəb ola bilər.

Uşağınızda ağızdan nəfəs alma üz formasını dəyişə və ya davranış problemlərinə səbəb ola bilər. Buna görə də, uşaqlarda bu vəziyyətə diqqətlə yanaşmaq vacibdir. Xoşbəxtlikdən, həkimlər ağızdan nəfəs almağa səbəb olan vəziyyəti müəyyən edərək bu problemi müalicə edə bilərlər.