Ultrasəs müayinəsi (USM) nədir?

Ultrasəs müayinəsi (həmçinin sonoqrafiya və ya ultrasonoqrafiya adlanır) tibb işçilərinə bədənin daxilini “görməyə” imkan verən qeyri-invaziv görüntüləmə müayinəsidir. Ultrasəs daxili orqanların və ya digər yumşaq toxumaların real vaxt rejimində görüntülərini və ya videosunu yaratmaq üçün yüksək tezlikli səs dalğalarından istifadə edir. Ultrasəs nəticəsində əldə edilən görüntü sonoqramadlanır. Ultrasəs müayinəsini həkim və ya ultrasəs texnoloqu (sonoqraf)həyata keçirir.

Tibb işçiləri müxtəlif səbəblərdən bədənin fərqli nahiyələrini müayinə etmək üçün ultrasəsdən istifadə edirlər.

Alliance Clinic-də də USM və Doppler müayinələri diaqnostika xidmətləri çərçivəsində təqdim olunur. Ultrasəs müayinəsi müxtəlif orqan və toxumaların vəziyyətini qiymətləndirməyə, müəyyən şikayətlərin səbəbini araşdırmağa və diaqnostik prosesə kömək etməyə imkan verir.

Ultrasəs müayinəsinin üç əsas kateqoriyası vardır:

• Hamiləlik zamanı ultrasəs müayinəsi: Prenatal ultrasəs müayinəsindən hamiləliyi təsdiqləmək, doğuş tarixini təxmin etmək və dölün inkişafını yoxlamaq üçün istifadə olunur.
• Diaqnostik ultrasəs: Daxili orqan və toxumaları müayinə etmək, hər hansı problemin olub-olmadığını və ya orqanların düzgün işləyib-işləmədiyini müəyyən etmək üçün istifadə olunur. Buna qarın boşluğunun ultrasəs müayinəsi, süd vəzilərinin ultrasəs müayinəsi və transrektal ultrasəs müayinəsi nümunə ola bilər.
• Prosedurlar zamanı ultrasəs nəzarəti: Bəzən əməliyyat və ya digər tibbi prosedurlar zamanı iynə, kateter və digər alətlərin düzgün istiqamətləndirilməsinə kömək etmək üçün ultrasəsdən istifadə olunur. Məsələn, biopsiya və ya sinir blokadası zamanı ultrasəs nəzarətindən istifadə edilə bilər.

3D və 4D ultrasəs müayinələri

Ultrasəs görüntülərinin əksəriyyəti 2D (ikiölçülü)olur. Bu, tibb işçilərinin ən çox istifadə etdiyi ultrasəs görüntüləmə növüdür. Bu müayinə orqanların və daxili strukturların düz, ikiölçülü görüntüsünü yaradır.

3D (üçölçülü) ultrasəsdə ultrasəs müayinəsinin növlərindən biridir. Bu üsul 2D ultrasəsdə görünməyən dərinliyi və müxtəlif bucaqları göstərdiyi üçün daha detallı görüntülər əldə etməyə imkan verir.

4D (dördölçülü) ultrasəshərəkətli 3D ultrasəs görüntüsüdür. Bunu “canlı” 3D görüntü kimi təsəvvür etmək olar.

Ultrasəs müayinəsi necə aparılır?

Ultrasəs müayinəsi zamanı tibb işçisi transduser və ya prob adlanan cihazı bədənin müəyyən nahiyəsinin üzərində və ya bədən boşluğunun daxilində hərəkət etdirir. Ultrasəs dalğalarının transduserdən gel vasitəsilə bədənə daha yaxşı ötürülməsi üçün dəriyə nazik təbəqə şəklində gel çəkilir.

Prob elektrik cərəyanını yüksək tezlikli səs dalğalarına çevirir və bu dalğaları bədən toxumalarına göndərir. Bu səs dalğalarını eşitmək mümkün deyil.

Daha sonra səs dalğaları bədənin daxilindəki strukturlardan əks olunaraq yenidən proba qayıdır. Prob bu dalğaları elektrik siqnallarına çevirir. Daha sonra kompüter elektrik siqnallarının yaratdığı nümunəni real vaxt rejimində görüntülərə və ya videolara çevirir və onları yaxınlıqdakı kompüter ekranında göstərir.

Ultrasəs müayinəsinə necə hazırlaşmaq lazımdır?

Hazırlıq keçəcəyiniz ultrasəs müayinəsinin növündən asılıdır. Məsələn, çanaq nahiyəsinin ultrasəs müayinəsizamanı sidik kisəsinin dolu olması, həzm sistemi ilə bağlı ultrasəs müayinələrində isə mədənin boş olması tələb oluna bilər. Müayinə ediləcək nahiyədən asılı olaraq həkim sizdən zinət əşyalarını və ya bəzi geyimləri çıxarmağınızı istəyə bilər.

Bəzi ultrasəs müayinələri isə ümumiyyətlə xüsusi hazırlıq tələb etmir. Buna görə həkiminiz ultrasəs müayinəsindən əvvəl hər hansı xüsusi hazırlıq görməyinizə ehtiyac olub-olmadığını sizə bildirəcək.

Alliance Clinic-də USM müayinəsindən əvvəl hazırlıq müayinənin növünə uyğun olaraq müəyyən edilir. Buna görə pasiyentlərin müayinədən əvvəl həkimin və ya tibb personalının verdiyi hazırlıq tövsiyələrinə əməl etməsi vacibdir.

Ultrasəs müayinəsi zamanı nə baş verir?

Ultrasəs müayinəsinə hazırlıq müayinə ediləcək bədən nahiyəsindən asılı olaraq dəyişir. Həkim sizdən müəyyən geyimləri çıxarmağınızı və ya tibbi xalat geyinməyinizi istəyə bilər.

Transduserin bədənin daxilinə yerləşdirilmədiyi, sadəcə dəri üzərində hərəkət etdirildiyi ultrasəs müayinələri adətən aşağıdakı mərhələlərlə aparılır:

1. Siz rahat müayinə masasında arxası və ya yan üstə uzanırsınız.
2. Ultrasəs texnoloqu müayinə ediləcək nahiyənin üzərinə dərinizə zərər verməyən və paltarları ləkələməyən az miqdarda suda həll olunan gel çəkir.
3. Texnoloq bədənin daxilindən görüntülər əldə etmək üçün əl ilə idarə olunan transduseri və ya probu gelin üzərində hərəkət etdirir.
4. Daha aydın görüntülər əldə etmək üçün sizdən hərəkətsiz qalmağınız və ya bir neçə saniyə nəfəsinizi saxlamağınız istənilə bilər.
5. Kifayət qədər görüntü əldə edildikdən sonra texnoloq dərinizdə qalan geli silir və müayinə tamamlanır.

Əgər transduser vaginaya və ya düz bağırsağa yerləşdirilirsə, proses ümumilikdə eyni qaydada aparılır. Lakin müayinədən əvvəl transduserin üzərinə steril və sürüşkən qoruyucu örtük yerləşdirilir. Bu, transduserin daha rahat şəkildə daxil edilməsinə imkan verir.

Dəri üzərindən aparılan ultrasəs müayinələri ümumiyyətlə ağrılı olmur. Həmçinin ultrasəs zamanı istifadə olunan səs dalğalarını hiss etmirsiniz. Bədən boşluqlarının daxilinə aparılan ultrasəs müayinələri müəyyən narahatlıq yarada bilər, lakin ağrılı olmamalıdır.

Ultrasəs müayinəsi adətən 30 dəqiqədən 1 saata qədər davam edir. Keçəcəyiniz konkret ultrasəs müayinəsi ilə bağlı suallarınız varsa, həkiminizlə məsləhətləşin.

Ultrasəs müayinəsi təhlükəsizdirmi?

Araşdırmalar ultrasəs texnologiyasının ümumilikdə təhlükəsiz olduğunu və zərərli yan təsirlərə səbəb olmadığını göstərir. Ultrasəs rentgen və KT kimi bəzi digər tibbi görüntüləmə müayinələrindən fərqli olaraq şüalanmadan istifadə etmir.

Bununla belə, bütün ultrasəs müayinələri bu texnologiyadan təhlükəsiz istifadə etmək üçün müvafiq təlim keçmiş mütəxəssis tərəfindən aparılmalıdır.

Ultrasəs müayinəsinin nəticəsini nə vaxt əldə etmək olar?

Nəticələrin əldə olunma müddəti keçdiyiniz ultrasəs müayinəsinin növündən asılıdır. Bəzi hallarda nəticələri qısa müddətdə əldə etmək mümkündür, digər hallarda isə radioloqun görüntüləri təhlil etməsi bir neçə gün çəkə bilər.

Radioloq görüntüləri təhlil etdikdən sonra nəticə hesabatını ultrasəs müayinəsini təyin edən həkimə göndərir. Daha sonra həkim nəticələri sizinlə paylaşır.

Ultrasəs müayinəsinin hesabatında adətən normal və ya anormal nəticələr haqqında məlumat verilir. Bu məlumatlar müayinə edilən orqan və ya struktura görə ayrı-ayrılıqda qeyd olunur:

• Əgər ultrasəs müayinəsi normaldırsa, hesabatda müəyyən xəstəliyə dair “əlamət aşkar edilmədi” və ya orqanın “normal ölçüdə” olduğu qeyd oluna bilər. Həmçinin müəyyən xəstəliklərin “aşkar edilmədiyi” göstərilə bilər.
• Əgər ultrasəs müayinəsinin nəticəsi anormaldırsa, həkim aşkar edilən kütlə və ya kistanın ölçüsünü qeyd edə, yaxud orqan və toxumalarda müşahidə olunan dəyişiklikləri təsvir etmək üçün “əlamətlər” və ya “aşkarlanmış dəyişikliklər” kimi ifadələrdən istifadə edə bilər.

Ultrasəs müayinəsinin hesabatında yazılanları tam başa düşmürsünüzsə, mütləq həkiminizlə məsləhətləşin.

Ultrasəs hansı xəstəlikləri aşkar etməyə kömək edir?

Ultrasəs müayinəsi müxtəlif tibbi problemlərin diaqnostikasına kömək edə bilər. Bunlara aşağıdakılar daxildir:

• Qarın aortasının anevrizması
• Şişlər və ya xərçəng kimi anormal törəmələr
• Qan laxtaları
• Xolesistit (öd kisəsinin iltihabı)
• Uşaqlıqdankənar hamiləlik
• Dalağın böyüməsi
• Öd daşları
• Böyrək və ya sidik kisəsi daşları
• Varikosel

Alliance Clinic-də USM müayinəsi

Alliance Clinic-də USM və Doppler müayinələri diaqnostika xidmətləri çərçivəsində həyata keçirilir.Ultrasəs müayinəsi müxtəlif orqan və toxumaların vəziyyətinin qiymətləndirilməsinə, müəyyən xəstəlik və dəyişikliklərin aşkarlanmasına kömək edən geniş istifadə olunan diaqnostik üsullardan biridir.

Buna görə müayinənin hansı növünün sizə uyğun olduğu və USM-ə əvvəlcədən hazırlıq tələb olunub-olunmadığı barədə həkimlə məsləhətləşmək tövsiyə olunur.