Sinusit nədir və necə müalicə olunur?

Sinuslar burun boşluğuna yaxın yerləşən, hava ilə dolu boşluqlardır. Sinuslar selik ifraz edir. Bu maye nəfəs aldığınız havadakı bakteriyaları və digər hissəcikləri təmizləyir. Sinusit buruna yaxın yerləşən sinusların selikli qişasının infeksiyasıdır. Bu infeksiyalar çox vaxt soyuqdəymədən sonra və ya allergiya nəticəsində yaranır. Sinusitin 4 növü vardır:

Kəskin sinusit: Simptomlar 4 həftədən az davam edir və düzgün müalicə ilə yaxşılaşır.

Yarımkəskin sinusit: Bu infeksiya növü ilkin müalicə ilə sağalmır. Simptomlar 4–8 həftə davam edir.

Xroniki sinusit: Xroniki infeksiya təkrarlanan və ya kifayət qədər müalicə olunmayan kəskin infeksiyalar nəticəsində yaranır. Simptomlar 8 həftə və ya daha uzun müddət davam edir.

Təkrarlanan sinusit: Əgər il ərzində 3 və ya daha çox dəfə kəskin sinusit keçirirsinizsə, bu vəziyyət təkrarlanan sinusit adlanır.

Sinusitə səbəb olan hallar

Sinus infeksiyası soyuqdəymədən sonra yarana bilər. Soyuqdəymə burun keçidlərində iltihaba səbəb olur. Bu, sinusların açılmasına mane ola və infeksiyaya yol aça bilər. Bundan əlavə, allergiyalar da burun toxumalarının şişməsinə və daha çox selik ifraz etməsinə səbəb ola bilər ki, bu da sinusitin yaranmasına gətirib çıxarır.

Sinusitə səbəb ola biləcək digər hallar bunlardır:

• Burun quruluşundakı anomaliyalar
• Böyümüş adenoid
• Dalğıclıq və üzgüçülük
• Diş infeksiyaları
• Burun travması
• Burunda qalan yad cisimlər
• Passiv siqaret çəkmə

Seliyin axını bloklandıqda bakteriyalar çoxalmağa başlaya bilər. Nəticədə, bu, sinus infeksiyasına və ya sinusitə səbəb olur. Sinusitə səbəb olan ən geniş yayılmış virus və bakteriyalar eyni zamanda qripə və bəzi pnevmoniya növlərinə də səbəb olur.

Sinusitin simptomları

Bundan əlavə, sinusitin simptomları yaşdan asılı olaraq fərqlənə bilər. Müxtəlif yaş qruplarında sinusitin ən çox rast gəlinən simptomları aşağıdakılardır:

Kiçik yaşlı uşaqlarda:

• 7–10 gündən uzun davam edən burun axıntısı. Axıntı adətən tünd yaşıl və ya sarı rəngdə olur, lakin şəffaf da ola bilər.
• Gecə öskürəyi
• Gün ərzində arabir baş verən öskürək
• Göz ətrafında şişkinlik

Böyük yaşlı uşaqlarda və böyüklərdə:

• 7–10 gündən uzun davam edən burun axıntısı və ya soyuqdəymə simptomları
• Burun axıntısının boğaza axması ilə bağlı şikayətlər
• Baş və boğaz ağrıları
• Üz nahiyəsində ağrı
• Nəfəs almaqda çətinlik
• Öskürək
• Qızdırma
• Göz ətrafında şişkinlik

Bundan əlavə, sinusitin simptomları digər xəstəliklərin və ya sağlamlıq problemlərinin əlamətlərinə bənzəyə bilər. Buna görə də diaqnozun qoyulması üçün qulaq-burun-boğaz həkiminin müayinəsi zəruridir.

Sinusitin müalicəsi

Sinusitin müalicəsində aşağıdakı üsullar tətbiq oluna bilər:

• Burun boşluğunu yumaq üçün gündə bir neçə dəfə buruna tətbiq olunan duzlu məhlul tərkibli burun spreyi.
• Nazal kortikosteroidlər. Bu burun spreyləri iltihabın qarşısını almağa və onun müalicəsinə kömək edir.
• Bu dərmanlar tablet və burun spreyi formasında mövcuddur. Nazal dekonqestantlardan yalnız bir neçə gün istifadə olunur.
• Allergiya dərmanları. Əgər sinusitiniz allergiyadan qaynaqlanırsa, allergiya əleyhinə dərmanlardan istifadə allergiya simptomlarını azaltmağa kömək edə bilər.
• Asetaminofen, ibuprofen və ya aspirin kimi bəzi ağrıkəsicilər.
• Dərman müalicəsi kömək etmədikdə sinusit əməliyyatı.

Sinusit əməliyyatı nədir və hansı növləri vardır?

Sinus infeksiyaları özünüzü halsız və yorğun hiss etməyinizə səbəb ola bilər. Xroniki sinusit diaqnozu qoyulmuş və reseptlə təyin olunan dərmanlardan fayda görməyən insanlar üçün sinusit əməliyyatı bir həll yolu ola bilər.

Sinusit əməliyyatı təbii drenaj yollarını açaraq kifayət qədər havalanma və drenajı təmin edir. Həmçinin sinuslarda bakteriya və ya şişlərin olub-olmadığını qiymətləndirmək üçün biopsiya aparılmasına da imkan verir.

Özəl klinikamızda başqa yerlərdə tətbiq olunmayan müxtəlif sinus əməliyyatları həyata keçiririk. Op. Dr. Jalə Eyvazova həmçinin uğursuz nəticələnmiş əvvəlki sinus əməliyyatlarının korreksiyası üzrə də mütəxəssisdir.

Sinus əməliyyatı hansı xəstəliklərin müalicəsində tətbiq olunur?

Sinus əməliyyatı aşağıdakılar da daxil olmaqla bir çox xəstəliyin müalicəsi üçün həyata keçirilə bilər:

• Xroniki sinusit (sinus infeksiyası və ya allergiyalar)
• Burun çəpərinin əyriliyi (deviasiya)
• Burun polipləri
• Burun boşluğu və paranazal sinusların şişləri və xərçəngi
• Sinus boşluğu
• Böyümüş adenoid
• Böyümüş burun ətləri (turbinatlar)
• Yuxu apnesi

Sinusit əməliyyatının növləri hansılardır?

Sinusit əməliyyatında tətbiq olunan müxtəlif burun və sinus əməliyyatları mövcuddur:

Funksional endoskopik sinus əməliyyatı (FESS)

FESS zamanı kamera və işıq mənbəyi ilə təchiz olunmuş endoskop buruna daxil edilir və sinuslara yönləndirilir. Bu, sinusların daxili hissəsinin aydın şəkildə görünməsinə imkan verir və endoskop vasitəsilə daxil edilən cərrahi alətlərlə həmin nahiyədəki problemlərin aradan qaldırılması üçün zəruri müdaxilələr həyata keçirilir. Bu minimal invaziv prosedur hava axınına və sinus drenajına mane olan poliplərin, şişlərin və ya burundakı digər tıxanıqlıqların aradan qaldırılması üçün istifadə oluna bilər.

Septoplastika

Bu prosedur burnu iki boşluğa ayıran nazik sümük və qığırdaq divarı olan burun çəpəri (septum) ilə bağlı problemlərin müalicəsi üçün istifadə olunur. Normalda septum düz olur. Lakin bəzən əyilir və ya əyriləşir. Bu vəziyyət burun çəpərinin əyriliyi (deviasiya) adlanır. Septoplastika nəfəs almanı yaxşılaşdırmaq və sinus infeksiyalarını və/və ya burun qanamalarını azaltmaq məqsədilə burun çəpərinin əyriliyini düzəltmək üçün həyata keçirilən cərrahi əməliyyatdır. Bu əməliyyat endoskop vasitəsilə və ya kəsik aparılaraq açıq üsulla icra oluna bilər.

Turbinat əməliyyatı

Turbinatlar burunun daxilində yerləşən nazik sümük strukturlarıdır. Onlar selikli qişa ilə örtülüdür. Hava nəfəs alarkən burundan keçdiyi zaman turbinatlar havanı süzür, isidir və nəmləndirir. Allergiyalar, sinus infeksiyaları və yuxarı tənəffüs yolu infeksiyaları turbinatların selikli qişasının iltihablanmasına və böyüməsinə səbəb ola bilər. Böyümüş turbinatlar hava axınına mane olaraq nəfəs almağı çətinləşdirə bilər. Bu vəziyyətin müalicəsi üçün turbinatlar və ya onların bir hissəsi çıxarıla bilər. Bunun üçün lazer və ya radiotezlik ablasiya üsulundan istifadə oluna bilər. Tətbiq olunan prosedurdan asılı olaraq əməliyyat kiçik bir kəsiklə və ya endoskop vasitəsilə həyata keçirilə bilər.

Balonla sinusit əməliyyatı

Sinus ostial dilatasiyası və ya balon ostial dilatasiyası kimi də tanınan bu minimal invaziv prosedur xroniki sinusitin müalicəsində istifadə olunur. Kateter adlanan nazik və elastik boru buruna daxil edilir və sinuslara yönləndirilir. Kateterin ucunda havası boşaldılmış balon yerləşir. Balon sinusların tıxanmış hissəsinə yerləşdirildikdən sonra cərrah onu şişirdir, sonra havasını boşaldır və yenidən şişirdir. Bu proses sinusun təsirlənmiş hissəsini genişləndirərək açır və bununla da drenajı və hava axınını yaxşılaşdırır. Prosedur başa çatdıqdan sonra balon və kateter çıxarılır.

Əməliyyatdan sonrakı dövr

Sinus əməliyyatından sonra sağalma prosesi çoxşaxəlidir. Sinusit əməliyyatından sonrakı qulluq üçün sizə ətraflı təlimatlar verilir. Bu təlimatlar xəstədən xəstəyə fərqli ola bilər, lakin əksər insanlar burun yuyulmasına, ağızdan qəbul edilən antibiotiklərə, ağızdan qəbul edilən steroidlərə və ağrıkəsici dərmanlara ehtiyac duyurlar. Adətən əməliyyatdan bir həftə sonra təkrar müayinə üçün qəbul təyin edirik.

Op. Dr. Jalə Eyvazovanın sinus əməliyyatına yanaşması

Op. Dr. Jalə Eyvazova sinus xəstəliklərinin diaqnostikası və müalicəsində müasir tibbi yanaşmalardan istifadə edir. Dərman müalicəsinin nəticə vermədiyi və ya xroniki sinusitin həyat keyfiyyətinə mənfi təsir göstərdiyi hallarda, xəstənin vəziyyəti ətraflı qiymətləndirilərək ən uyğun cərrahi müalicə üsulu seçilir.

Op. Dr. Jalə Eyvazova funksional endoskopik sinus cərrahiyyəsi (FESS) və digər müasir cərrahi metodlardan istifadə etməklə sinusların normal fəaliyyətinin bərpasını, hava axınının yaxşılaşdırılmasını və xəstələrin şikayətlərinin aradan qaldırılmasını hədəfləyir. Əməliyyatdan əvvəl dəqiq müayinə və planlama aparılır, əməliyyatdan sonra isə sağalma prosesinin təhlükəsiz və rahat keçməsi üçün xəstələr mütəmadi nəzarətdə saxlanılır.

Beləliklə, fərdi yanaşma, müasir texnologiyaların tətbiqi və əməliyyatdan sonrakı diqqətli müşahidə Op. Dr. Jalə Eyvazovanın sinus cərrahiyyəsinə yanaşmasının əsas prinsiplərini təşkil edir.