Endokrinologiya: hormonlar, qalxanabənzər vəzi və diabet
Endokrinologiya daxili sekresiya vəzilərinin — qalxanabənzər vəzi, mədəaltı vəzi, böyrəküstü vəzilər və digərlərinin — xəstəlikləri ilə məşğul olur. Bu vəzilər hormon ifraz edir; hormon isə orqanizmdə demək olar ki, hər prosesi tənzimləyir: enerji mübadiləsi, çəki, əhval, yuxu, ürək ritmi və reproduktiv funksiya.
Elə buna görə hormonal pozğunluğun əlamətləri çox vaxt «hormonal» görünmür. Xəstə yorğunluqdan, saç tökülməsindən, izahsız çəki artımından və ya əhval dalğalanmasından şikayət edir — bunların hər biri ayrılıqda gündəlik həyatın adi hadisəsi kimi qəbul edilir və illərlə diqqətdən yayınır.
Hansı hallara baxılır
- Qalxanabənzər vəzinin funksiya pozğunluqları — hipotireoz və hipertireoz
- Qalxanabənzər vəzidə düyünlər
- Şəkərli diabet — diaqnoz, müalicə və izlənmə
- Piylənmə və metabolik pozğunluqlar
- D vitamini və mineral mübadiləsinin pozğunluqları
- Böyrəküstü vəzi xəstəlikləri
- Reproduktiv hormonların disbalansı
- Osteoporoz riskinin qiymətləndirilməsi
Hansı analizlər təyin olunur
Endokrinologiyada diaqnoz demək olar ki, həmişə laborator göstəriciyə söykənir:
- Qalxanabənzər vəzi paneli — TSH, T3 və T4. TSH çox vaxt ilk və ən həssas göstəricidir.
- Qan şəkəri və HbA1c — HbA1c son üç aylıq orta şəkər səviyyəsini göstərir, tək ölçmədən daha etibarlıdır.
- D vitamini və mineral göstəriciləri
- Reproduktiv və stress hormonları — göstəriş olduqda
- Qalxanabənzər vəzinin ultrasəs müayinəsi — quruluş və düyünlərin qiymətləndirilməsi üçün
Vacib məqam: hormon göstəricisi təkbaşına diaqnoz deyil. Eyni rəqəm fərqli yaş, cins və vəziyyətdə fərqli məna daşıyır, ona görə nəticə mütləq kliniki mənzərə ilə birlikdə qiymətləndirilir.
Nə vaxt müraciət etməli
- İzahsız çəki artımı və ya itkisi
- Davamlı yorğunluq, soyuğa və ya istiyə həssaslığın dəyişməsi
- Saç tökülməsi, dərinin quruması
- Boyunun ön hissəsində şişkinlik və ya udqunmada narahatlıq
- Həddindən artıq susuzluq və tez-tez sidiyə getmə
- Menstrual dövrün pozulması
- Ailədə diabet və ya qalxanabənzər vəzi xəstəliyi varsa — profilaktik yoxlama
Qəbula hazırlıq
Bir çox hormon analizi günün müəyyən saatında verilir, bəziləri isə aclıq tələb edir. Dəqiq göstərişi randevu təsdiqində alacaqsınız. Hormon preparatı qəbul edirsinizsə, dozanı və qəbul saatını mütləq həkimə bildirin — bu, nəticənin oxunmasına birbaşa təsir edir.
Diabet izlənməsindəsinizsə, evdə ölçdüyünüz şəkər qeydlərini özünüzlə gətirin.
Bu yazı ümumi məlumatlandırma məqsədi daşıyır və həkim müayinəsini, diaqnozunu və ya müalicə təyinatını əvəz etmir.
